<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1645-6432</journal-id>
<journal-title><![CDATA[e-Journal of Portuguese History]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[e-JPH]]></abbrev-journal-title>
<issn>1645-6432</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade do PortoBrown University]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1645-64322023000100103</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.26300/h1d4-4b13</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Portuguese Invasions in Paraguay-Río de la Plata During the Iberian Union: Moving Between Local Conflicts and Imperial Projects]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sposito]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernanda]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Federal University of São Paulo  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>30</day>
<month>06</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>30</day>
<month>06</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>21</volume>
<numero>1</numero>
<fpage>103</fpage>
<lpage>132</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1645-64322023000100103&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1645-64322023000100103&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1645-64322023000100103&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article analyzes the expeditions of residents of the captaincy of São Vicente (in Brazil) into the provinces of Paraguay and Río de la Plata (part of the Viceroyalty of Peru) during the late sixteenth century and the first decades of the seventeenth century. Initially, the main question that we aim to analyze is why these expeditions-bandeiras-occurred, as well as the conflicts that triggered them. The bandeiras involved crossing the not so well-defined frontiers at that time between the Spanish and Portuguese dominions in Southern America. This leads us to the second point: understanding whether this circulation was favored by agreements established by Portugal and Spain during the Iberian Union (1580-1640). While both crowns had plans that aimed to strengthen these connections, we will try to understand if this intention was expressed directly through treaties or royal authorizations, or if the permissiveness occurred more through omission or veiled connivance by the colonial and metropolitan authorities. Finally, the last possibility raised here is whether the fact that the bandeiras took place during the Iberian Union period was the result of a mere temporal coincidence.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este artigo analisa as expedições dos moradores da capitania de São Vicente (no Brasil) em direção às províncias do Paraguay e Río de la Plata (parte do vice-reino do Peru) durante o final do século XVI e as primeiras décadas do século XVII. Num primeiro momento, a questão principal que nos interessa analisar são as razões pelas quais ocorreram estas expedições, denominadas &#8220;bandeiras&#8221;, bem como os conflitos que desencadearam. As &#8220;bandeiras&#8221; representaram um trânsito entre as fronteiras naquele momento pouco definidas entre os domínios espanhol e português na América meridional. Isso nos leva ao segundo ponto, com vistas a entender se essa circulação teria sido favorecida por acordos estabelecidos por Portugal e Espanha durante a União Ibérica (1580-1640). Mesmo que houvesse projetos por parte de ambas as Coroas em favorecer essas conexões, buscaremos compreender se esse intento foi expresso de maneira direta, através de tratados ou autorizações régias, ou se a permissividade ocorreu mais por omissão ou conivência velada por parte das autoridades coloniais e metropolitanas. Por fim, a última possibilidade aqui levantada é se o fato das &#8220;bandeiras&#8221; terem ocorrido durante o período de União das Coroas teria sido, na verdade, fruto de uma mera coincidência temporal.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="en"><![CDATA[Río de la Plata]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Paraguay]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[São Paulo]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Bandeirantes]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Iberian Union]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Río de la Plata]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Paraguay]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[São Paulo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Bandeirantes]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[União Ibérica]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Archivo Municipal de S. Paulo</collab>
<source><![CDATA[Actas da Camara da Villa De S. Paulo]]></source>
<year>1914</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Duprat e Companhia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Officinas do Dia&#769;rio Official</collab>
<source><![CDATA[Annaes do Museu Paulista]]></source>
<year>1922</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Officinas do Dia&#769;rio Official</collab>
<source><![CDATA[Annaes do Museu Paulista]]></source>
<year>1925</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bluteau]]></surname>
<given-names><![CDATA[Raphael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Vocabulario portuguez &amp; latino]]></source>
<year>1712</year>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Collegio das Artes da Companhia de Jesus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cortesa&#771;o]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jaime]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Jesui&#769;tas e bandeirantes no Guaira&#769; (1549-1640). Manuscritos da Colec&#807;a&#771;o De Angelis]]></source>
<year>1951</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Biblioteca Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cortesa&#771;o]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jaime]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Jesui&#769;tas e bandeirantes no Tape (1615-1641). Manuscritos da Colec&#807;a&#771;o De Angelis]]></source>
<year>1969</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Biblioteca Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Díaz De Guzmán]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ruy Diaz de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Anales del descubrimiento, población y conquista del Ri&#769;o de la Plata]]></source>
<year>1980</year>
<publisher-loc><![CDATA[Asuncio&#769;n ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediciones Comuneros]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[García Santillán]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juan Carlos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Legislacio&#769;n sobre Indios del Ri&#769;o de la Plata en el siglo XVI]]></source>
<year>1928</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa del Asilo de Hue&#769;rfanos del S. C. de Jesu&#769;s]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ravignani]]></surname>
<given-names><![CDATA[Emilio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Iglesia. Cartas Anuas de la Provi&#769;ncia del Paraguay, Chile y Tucuma&#769;n, de la Compan&#771;i&#769;a de Jesu&#769;s]]></source>
<year>1609</year>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Talleres S. A. Jacobo Peuser Ltda]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nóbrega]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cartas do Brasil (1549-1560)]]></source>
<year>1931</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Officina Industrial Graphica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nóbrega]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Plano civilizador (1558).]]></article-title>
<source><![CDATA[Jose&#769; Eisenberg, As misso&#771;es jesui&#769;ticas e o pensamento poli&#769;tico moderno: Encontros culturais, aventuras teo&#769;ricas]]></source>
<year>2000</year>
<page-range>238-46</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. UFMG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nóbrega]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Dia&#769;logo sobre a conversa&#771;o do gentio do P. Manuel da No&#769;brega (Bahia 1556-1557)]]></article-title>
<source><![CDATA[Jose&#769; Eisenberg, As misso&#771;es jesui&#769;ticas e o pensamento poli&#769;tico moderno: Encontros culturais, aventuras teo&#769;ricas]]></source>
<year>2000</year>
<page-range>222-37</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. UFMG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Viana]]></surname>
<given-names><![CDATA[He&#769;lio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Jesui&#769;tas e bandeirantes no Uruguai (1611-1758). Manuscritos da Colec&#807;a&#771;o de Angelis]]></source>
<year>1971</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Biblioteca Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vieira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cartas do P. Antonio Vieyra da Companhia de Jesu]]></source>
<year>1735</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Officina da Congregac&#807;a&#771;o]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Alencastro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Felipe]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Trato dos Viventes. Formac&#807;a&#771;o do Brasil no Atla&#770;ntico Sul. Se&#769;culos. XVI e XVII]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Altman]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cristina Altman]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As li&#769;nguas gerais sul-americanas e a empresa missiona&#769;ria: linguagem e representac&#807;a&#771;o nos se&#769;culos XVI e XVII]]></article-title>
<source><![CDATA[Li&#769;nguas gerais: Poli&#769;tica lingu&#776;i&#769;stica e catequese na Ame&#769;rica do Sul no peri&#769;odo colonial]]></source>
<year>2003</year>
<page-range>57-83</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Eduerj]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bicalho]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Fernanda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Da colônia ao Império: um percurso bibliográfico]]></article-title>
<source><![CDATA[O governo dos povos]]></source>
<year>2009</year>
<page-range>91-105</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Alameda]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Blaj]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ilana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A trama das tenso&#771;es: O processo de mercantilizac&#807;a&#771;o de Sa&#771;o Paulo colonial (1661-1721)]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Humanitas/FAPESP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bouza]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lisboa sozinha, quase viu&#769;va. A cidade e a mudanc&#807;a da Corte no Portugal dos Filipes]]></article-title>
<source><![CDATA[Pene&#769;lope: Revista de história e ciências sociais]]></source>
<year>1993</year>
<numero>13</numero>
<issue>13</issue>
<page-range>71-94</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Boxer]]></surname>
<given-names><![CDATA[Charles]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O impe&#769;rio mari&#769;timo portugue&#770;s, 1415-1825]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Canabrava]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alice]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O come&#769;rcio portugue&#770;s no Rio da Prata: 1580-1640]]></source>
<year>1984</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte/Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Itatiaia/Edusp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cañizares-Esguerra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jorge]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[How to Write the History of the New World: Histories, Epistemologies, and Identities in the Eighteenth-Century Atlantic World]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Stanford ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Stanford University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cardim]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Costa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Leonor Freire]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cunha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mafalda Soares da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Portugal na Monarquia Hispânica: Dinâmicas de integração e de conflito]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro de História de Além-Mar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Eisenberg]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As misso&#771;es jesui&#769;ticas e o pensamento poli&#769;tico moderno: Encontros culturais, aventuras teo&#769;ricas]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. UFMG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Elliot]]></surname>
<given-names><![CDATA[John]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Empires of the Atlantic World: Britain and Spain in America, 1492-1830]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[New Haven ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Yale Press University]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Erbig Jr.]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jeffrey Allan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Imperial Lines, Indigenous Lands: Transforming Territorialities of the Río de la Plata, 1680-1805]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-name><![CDATA[University of North Carolina, Chapel Hill]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Feitler]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bruno]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Continuidades e rupturas da Igreja na América Portuguesa no tempo dos Áustrias: A importância da questão indígena e do exemplo espanhol]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Cardim]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Costa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Leonor Freire]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cunha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mafalda Soares da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Portugal na Monarquia Hispânica: Dinâmicas de integração e de conflito]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>203-30</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro de História de Além-Mar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ferretti]]></surname>
<given-names><![CDATA[Danilo Zioni]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A construc&#807;a&#771;o da paulistanidade: Identidade, historiografia e poli&#769;tica em Sa&#771;o Paulo (1856-1930)]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Filosofia, Letras e Cie&#770;ncias Humanas, Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fragoso]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gouvêa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria de Fátima]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Na trama das redes: Política e negócios no Império português, séculos XVI-XVII]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fragoso]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Monteiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nuno Gonçalo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Um reino e suas repúblicas no Atlântico: Comunicações políticas entre Portugal, Brasil e Angola nos séculos XVII e XVIII]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Franklin Máyer]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rubén]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Prefácio]]></article-title>
<source><![CDATA[In Alfonso Taunay, San Pablo en el siglo XVI: Historia de la villa de Piratininga]]></source>
<year>1947</year>
<page-range>11-21</page-range><publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministerio de Justicia e Instruccion Publica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gadelha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Regina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As misso&#771;es jesui&#769;ticas do Itatim: Estruturas so&#769;cio-econo&#770;micas do Paraguai colonial, se&#769;culos XVI e XVII]]></source>
<year>1980</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Garcia]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elisa Frühauf]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Identidades e políticas coloniais: guaranis, índios infiéis, portugueses e espanhóis no Rio da Prata, c.1750-1800]]></article-title>
<source><![CDATA[Anos 90]]></source>
<year>2012</year>
<volume>18</volume>
<numero>34</numero>
<issue>34</issue>
<page-range>55-76</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Glezer]]></surname>
<given-names><![CDATA[Raquel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Chão de terra e outros ensaios sobre São Paulo]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Alameda]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gruzinski]]></surname>
<given-names><![CDATA[Serge]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As quatro partes do mundo: História de uma mundialização]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora UFMG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Haubert]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maxime]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[I&#769;ndios e jesui&#769;tas no tempo das misso&#771;es]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Herzog]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tamar]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Frontiers of Possession: Spain and Portugal in Europe and the Americas]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cambridge ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Harvard University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hespanha]]></surname>
<given-names><![CDATA[António Manuel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O governo dos A&#769;ustria e a &#8216;modernizac&#807;a&#771;o&#8217; da constituic&#807;a&#771;o poli&#769;tica portuguesa]]></article-title>
<source><![CDATA[Pene&#769;lope: Revista de história e ciências sociais]]></source>
<year>1989</year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>49-74</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Holanda]]></surname>
<given-names><![CDATA[Se&#769;rgio Buarque de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Visa&#771;o do Parai&#769;so]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense/Publifolha]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kern]]></surname>
<given-names><![CDATA[Arno]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Misso&#771;es: Uma utopia poli&#769;tica]]></source>
<year>1982</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Mercado Aberto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Langfur]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hal]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Frontier/Fronteira: A Transnational Reframing of Brazil&#8217;s Inland Colonization]]></article-title>
<source><![CDATA[History Compass]]></source>
<year>2014</year>
<volume>12</volume>
<numero>11</numero>
<issue>11</issue>
<page-range>843-52</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lima]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis Filipe Silvério]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Impe&#769;rio dos Sonhos: Narrativas profe&#769;ticas, sebastianismo &amp; messianismo brigantino]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Alameda]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Marques]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guida]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Estado do Brasil na Unia&#771;o Ibe&#769;rica: Dina&#770;micas poli&#769;ticas do Brasil no tempo de Felipe II de Portuga]]></article-title>
<source><![CDATA[Pene&#769;lope: Revista de história e ciências sociais]]></source>
<year>2002</year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>7-36</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Marques]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guida]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[De um governo ultramarino. A institucionalização da América Portuguesa no tempo da União das Coroas (1580-1640)]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Cardim]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Costa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Leonor Freire]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cunha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mafalda Soares da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Portugal na Monarquia Hispânica: Dinâmicas de integração e de conflito]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>231-52</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro de História de Além-Mar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Melià]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bartomeu]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El guarani&#769; conquistado y reducido]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Asuncio&#769;n ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro de Estudios Antropolo&#769;gicos, Universidad Cato&#769;lica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Monteiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[John Manuel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Negros da terra: I&#769;ndios e bandeirantes nas origens de Sa&#771;o Paulo]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Monteiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rodrigo Bentes]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O rei no espelho: A monarquia portuguesa e a colonização da América, 1640-1720]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Hucitec/Fapesp/Instituto Camões]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Moutoukias]]></surname>
<given-names><![CDATA[Zacarías]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Burocracia, contrabando y transformación de las elites en el siglo XVII]]></article-title>
<source><![CDATA[Anuario del IEHS]]></source>
<year>1988</year>
<page-range>213-48</page-range><publisher-loc><![CDATA[Tandil, Argentina ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Estudos Históricos e Sociales]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Neumann]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O trabalho guarani missioneiro no Rio da Prata colonial (1640-1750)]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martins Livreiro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Prado]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fabrício]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;El Tratado de Utrecht y sus consecuencias en el Atla&#769;ntico sur: la Colonia del Sacramento y la presencia lusitana en el Ri&#769;o de la Plata]]></article-title>
<source><![CDATA[Resonancias imperiales: Ame&#769;rica y el Tratado de Utrecht de 1713. Me&#769;xico: Instituto de Investigaciones Dr. Jose&#769; Mari&#769;a Luis Mora]]></source>
<year>2015</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Quarleri]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lía]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Rebelión y guerra en las fronteras del Prata: guaraníes, jesuítas y imperios coloniais]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fondo de Cultura Económica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ruiz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rafael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A vila de Sa&#771;o Paulo durante a unia&#771;o das Coroas: Estrate&#769;gias poli&#769;ticas e transformac&#807;o&#771;es juri&#769;dicas]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Filosofia, Letras e Ciências Humanas, Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Schaub]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean-Fre&#769;de&#769;ric]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Portugal na Monarquia Hispa&#770;nica (1580-1640)]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livros Horizonte]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Schwartz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Stuart]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Prata, ac&#807;u&#769;car e escravos: De como o Impe&#769;rio restaurou Portugal]]></article-title>
<source><![CDATA[Tempo]]></source>
<year>2008</year>
<numero>24</numero>
<issue>24</issue>
<page-range>201-23</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sposito]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernanda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Santos, heróis ou demônios? Sobre as relações entre índios, jesuítas e colonizadores na América Meridional (São Paulo e Paraguai/Rio da Prata, séculos XVI-XVII)]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Filosofia, Letras e Ciências Humanas, Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Stella]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roseli Santaella]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Instituições e governo espanhol no Brasil]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Histórica Tavera]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Susnik]]></surname>
<given-names><![CDATA[Branislava]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los Aborígenes del Paraguay. Vol. II. Etnohistoria de los Guaranies. Época colonial]]></source>
<year>1979</year>
<publisher-loc><![CDATA[Asunción ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Museo Etnográfico Andrés Barbero]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Thomas]]></surname>
<given-names><![CDATA[Georg]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Poli&#769;tica indigenista dos portugueses no Brasil. 1500-1640]]></source>
<year>1982</year>
<publisher-loc><![CDATA[Sa&#771;o Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Loyola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Valadares]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rafael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;El Brasil y las Indias espan&#771;olas durante la sublevacio&#769;n de Portugal (1640-1668)]]></article-title>
<source><![CDATA[Cuadernos de Historia Moderna]]></source>
<year>1993</year>
<numero>14</numero>
<issue>14</issue>
<page-range>151-72</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vila Vilar]]></surname>
<given-names><![CDATA[Enriqueta]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Los asientos portugueses y el contrabando de negros]]></article-title>
<source><![CDATA[Anuario de estudios americanos]]></source>
<year>1973</year>
<volume>30</volume>
<page-range>557-609</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vilardaga]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Carlos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[São Paulo na órbita do Império dos Felipes: Conexões castelhanas de uma vila da América portuguesa durante a União Ibérica (1580-1640)]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Filosofia, Letras e Ciências Humanas, Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vilardaga]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Carlos]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sposito]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernanda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Fronteiras nas Ame&#769;ricas: alianc&#807;as, identidades e conflitos (se&#769;culos XVI a XVIII)]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Canizares-Esguerra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jorge]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As Américas na primeira modernidade (1492-1750)]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>51-99</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Prismas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B63">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Witgen]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[An Infinity of Nations: How the Native New World Shaped Early North America]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Philadelphia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[University of Pennsylvania Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
