<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0003-2573</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Análise Social]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Anál. Social]]></abbrev-journal-title>
<issn>0003-2573</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Ciências Sociais da Universidade de Lisboa]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0003-25732021000400744</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.31447/as00032573.2021241.07</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Burocracia e tributação sobre a graça e as mercês.]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Bureaucracy and taxation on grace and merces.]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Subtil]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Autónoma de Lisboa Luís de Camões Departamento de História, Artes e Humanidades ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Lisboa ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>30</day>
<month>12</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>30</day>
<month>12</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<numero>241</numero>
<fpage>744</fpage>
<lpage>765</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0003-25732021000400744&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0003-25732021000400744&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0003-25732021000400744&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo A economia da &#8220;graça&#8221; no Antigo Regime constituiu um mecanismo de regulação política e de ascensão social, bem como um dispositivo poderoso do exercício do poder régio. Os seus fundamentos radicavam, sobretudo, na moral e na ética, no direito e na tradição, nos sentimentos da amizade e do amor, nas virtudes cristãs da prodigalidade e gratidão. Esta potestas extraordinária do príncipe distinguia-se, por este modo, da potestas ordinária. Este texto aborda os aspetos burocráticos, administrativos e a tributação para enfatizar a sua dimensão política e financeira que induz efeitos substantivos na apreciação graciosa.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract The economy of &#8220;grace&#8221; in the &#8220;Old Regime&#8221; constituted a mechanism for political regulation and social ascension, as well as a powerful device for the exercise of royal power. Its foundations were mainly rooted in morals and ethics, in law and tradition, in the feelings of friendship and love, in the Christians virtues of prodigality and gratitude. This extraordinary potestas of the prince was thus distinguished from the ordinary potestas. This text addresses the bureaucratic, administrative and tax aspects to emphasize its political and financial dimension that induces substantive effects in the graceful assessment.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[economia da &#8220;graça&#8221;]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[mercês]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[tributação]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Antigo Regime]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[economy of &#8220;grace&#8221;]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[mercy]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[taxation]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[&#8220;Old Regime&#8221;]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CAMPOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. R. M. de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Regimento da forma, por que se há [&#8230;] tem aplicado à repartição da Junta dos Três Estados [&#8230;]]]></article-title>
<source><![CDATA[Systema, ou Collecção dos Regimentos Reaes]]></source>
<year>1785</year>
<volume>III</volume>
<page-range>563-87</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Officina de Simão Thaddeo Ferreira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. J. de M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Instituições de Direito Civil Português, Boletim do Ministério da Justiça, nºs 163/64]]></source>
<year>1967</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIBEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Indice Chronologico Remissivo da Legislação Portugueza Posterior à Publicação do Codigo Filippino com hum Appendice]]></source>
<year>1807</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Academia Real das Ciências]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Regimento dos Novos Direitos, 11 de abril]]></source>
<year>1661</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Regimento das Mercês Dado por El-Rei D. Pedro 2.º em 19 de Janeiro de 1671 e Decretos com Que Se Acrescentou]]></source>
<year>1671</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Collecção da Legislação Antiga e Moderna do Reino de Portugal, Leis Extravagantes, Tomo II de LL., Alvv., Etc, que compreende os Reinados dos Senhores D. Affonso VI, D. Pedro II, e D. João V]]></source>
<year>1819</year>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Real Imprensa da Universidade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Collecção Chronológica de Leis Extravagantes, Posteriores à Nova Compilação das Ordenações do Reino, Tomo I, de Decrett., Cartt., Etc., que compreende os Reinados de Filipe II e III, e dos Senhores D. João IV, D. Affonso VI, D. Pedro II, e D. João V]]></source>
<year>1819</year>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Real Imprensa da Universidade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Collecção Chronológica de Leis Extravagantes, Posteriores à Nova Compilação das Ordenações do Reino, Tomo II, de Decrett., Cartt., Etc., que compreende o Reinado do Senhor D. José I até ao anno de 1761, inclusivamente]]></source>
<year>1819</year>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Real Imprensa da Universidade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Colleção de Decretos e Regulamentos Publicados Durante o Governo da Regência do Reino Estabelecida na Ilha Terceira]]></source>
<year>1836</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Ordenações Filipinas]]></source>
<year>1985</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Calouste Gulbenkian]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. D. da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Colleção da Legislação Portugueza desde a Ultima Compilação das Ordenações, Legislação de 1802 a 1810]]></source>
<year>1826</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typografia Maigrense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. D. da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Supplemento á Colleção de Legislação Portugueza, Anno de 1763 a 1790]]></source>
<year>1844</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. de Luiz Correia da Cunha]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. D. da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Supplemento á Colleção de Legislação Portugueza, Anno de 1791 a 1820]]></source>
<year>1847</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. de Luiz Correia da Cunha]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. J de A. e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Collecção Chronologica da Legislação Portugueza]]></source>
<year>1856</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa de F. X. de Souza]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. J de A. e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Collecção Chronologica da Legislação Portugueza]]></source>
<year>1857</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa de F. X. de Souz]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. J. C. P. e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Esboço de Hum Diccionario Jurídico, Theoretico, e Practico]]></source>
<year>1825</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typographia Rollandiana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ATIENZA HERNÁNDEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pater amílias, señor y patrón: oeconomia, clientelismo y patronato en el Antiguo Régimen]]></article-title>
<source><![CDATA[Relaciones de poder, de producción y de parentesco em la Edad Media y Moderna]]></source>
<year>1990</year>
<page-range>411-58</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CSIC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUESCU]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memória e Poder. Ensaios de História Cultural (Séculos XV-XVIII)]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Cosmos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CAMARINHAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Juízes e Administração da Justiça no Antigo Regime. Portugal e o seu Império Colonial, 1620-1800]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FCT/Gulbenkian]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CAMPOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Regimento da forma, por que se há [&#8230;] tem aplicado à repartição da Junta dos Três Estados [&#8230;]]]></article-title>
<source><![CDATA[Systema, ou Collecção dos Regimentos Reaes]]></source>
<year>1785</year>
<volume>III</volume>
<page-range>563-87</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Officina de Francisco Luiz Ameno]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARDIM]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Amor e amizade na cultura política dos séculos XVI e XVII]]></article-title>
<source><![CDATA[Lusitania Sacra]]></source>
<year>1999</year>
<volume>11</volume>
<page-range>21-57</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARDIM]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cortes e Cultura Política no Portugal do Antigo Regime]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cosmos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARDIM]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Poder dos Afectos. Ordem Amorosa e Dinâmica Política no Portugal do Antigo Regime]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FCSH, UNL]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CLAVERO]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Gracia y derecho, entre localización, recepción y globalización (lectura coral de las vísperas constitucionales de António Hespanha con algunas respuestas suyas)]]></article-title>
<source><![CDATA[Quaderni Florentini per la Storia del Pensiero Giuridico Moderno]]></source>
<year>2012</year>
<volume>41</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>675-763</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COSTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Milícia e sociedade]]></article-title>
<source><![CDATA[Nova História Militar de Portugal]]></source>
<year>2004</year>
<volume>II</volume>
<page-range>68-111</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Círculo de Leitores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRAGOSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MONTEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Um Reino e Suas Repúblicas na Atlântico. Comunicações Políticas entre Portugal, Brasil e Angola nos Séculos XVII e XVIII]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. J. de M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Instituições de direito civil português]]></article-title>
<source><![CDATA[Boletim do Ministério da Justiça]]></source>
<year>1967</year>
<numero>163/64</numero>
<issue>163/64</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRIGO]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8216;Disciplina Rei Familiariae&#8217;: a economia como modelo administrativo de Ancien Régime]]></article-title>
<source><![CDATA[Penélope]]></source>
<year>1991</year>
<volume>6</volume>
<page-range>47-62</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O indivíduo face ao poder (séculos XVI-XVIII)]]></article-title>
<source><![CDATA[L&#8217;individu face au pouvoir]]></source>
<year>1989</year>
<page-range>131-51</page-range><publisher-loc><![CDATA[Bruxelas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Société Jean Bodin]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Une autre paradigme d&#8217;administration: la Cour en Europe du Sud à l&#8217; époque moderne]]></article-title>
<source><![CDATA[Les débuts de l&#8217;administration de la communauté européenne]]></source>
<year>1992</year>
<page-range>271-92</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Gracia del derecho, economia de la cultura en la Edad Moderna]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro de Estudios Constitucionales]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;A fazenda&#8221;. História de Portugal]]></source>
<year>1997</year>
<volume>4</volume>
<page-range>181-213</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Círculo de Leitores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Guiando a Mão Invisível, Direitos, Estado e Lei no Liberalismo Monárquico Português]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Almedina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Política Perdida, Ordem e Governo Antes da Modernidade]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Juruá Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Imbecilitas, as Bem-aventuranças da Inferioridade nas Sociedades de Antigo Regime]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Annablume]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Como os Juristas Viam o Mundo. 1550-1750, Direitos, Estados, Coisas, Contratos, Ações e Crimes]]></source>
<year>2015</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Ordem do Mundo e o Saber dos Juristas]]></source>
<year>2017</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Uma Monarquia Tradicional, Imagens e Mecanismos da Política no Portugal Seiscentista]]></source>
<year>2019</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HESPANHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SUBTIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Corporativismo e Estado de Polícia como modelos de governo das sociedades euro-americanas do Antigo Regime]]></article-title>
<source><![CDATA[O Brasil Colonial]]></source>
<year>2014</year>
<volume>I</volume>
<page-range>127-66</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LOURENÇO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. P. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Estado e poderes]]></article-title>
<source><![CDATA[Nova História de Portugal, da Paz da Restauração ao Ouro do Brasil]]></source>
<year>2001</year>
<volume>VII</volume>
<page-range>17-89</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Estampa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MONTEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Crepúsculo dos Grandes (1750-1832). A Casa e o Património da Aristocracia em Portugal]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional-Casa da Moeda]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As Ordens Militares e o Estado Moderno: Honra, Mercê e Venalidade em Portugal (1641-1789)]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Estar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La economía de la merced en la cultura política del Portugal moderno]]></article-title>
<source><![CDATA[De Re Publica Hispaniae: Uma vindicatión de la cultura política en los Reinos ibéricos en la primera modernidade]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>389-408</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Sílex]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. J. C. P. e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Esboço de Hum Diccionario Jurídico, Theoretico, e Practico]]></source>
<year>1825</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typographia Rollandiana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SUBTIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Os poderes do centro]]></article-title>
<source><![CDATA[História de Portugal]]></source>
<year>1998</year>
<page-range>141-70</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Círculo de Leitores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SUBTIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Tribunal do Desembargo do Paço, 1755-1833]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediual]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SUBTIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As mudanças em curso na segunda metade do século XVIII: a Ciência de Polícia e o novo perfil dos funcionários régios]]></article-title>
<source><![CDATA[Cargos e Ofícios nas Monarquias Ibéricas: Provimento, Controlo e Venalidade (Séculos XVII-XVIII)]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>65-80</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro de História de Além-Mar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SUBTIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O direito de polícia nas vésperas do Estado Liberal em Portugal&#8221;. As Formas do Direito, Ordem, Razão e Decisão (Experiências Jurídicas Antes e Depois da Modernidade)]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>275-332</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Juruá Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SUBTIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A economia da Graça como dispositivo régio de dominação no Antigo Regime]]></article-title>
<source><![CDATA[Homenagem a José Amado Mendes]]></source>
<year>2020</year>
<page-range>367-92</page-range><publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa da Universidade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SUBTIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Estado de polícia, revolução e Estado liberal: homenagem a António Manuel Hespanha]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos do Arquivo Municipal]]></source>
<year>2020</year>
<volume>14</volume>
<page-range>15-40</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SUBTIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[En Las vísperas del Reformismo, el gobierno de los favoritos y de la cámara regia (Portugal, 1667-1750)]]></article-title>
<source><![CDATA[Monarquías ibéricas, poderes y territorios: instituciones, nobleza y dinámicas políticas (siglo XVIII)]]></source>
<year>2021</year>
<page-range>193-221</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Sílex]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
