<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0873-6529</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Sociologia, Problemas e Práticas]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Sociologia]]></abbrev-journal-title>
<issn>0873-6529</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Editora Mundos Sociais]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0873-65292006000100005</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Conceitos de Mudança e Aprendizagem Organizacional: Contributos para a análise da produção de saberes]]></article-title>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Conceitos de mudança e aprendizagem organizacional: contributos para a análise da produção de saberes]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Concepts of change and organizational learning: contributions to an analysis of knowledge production]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[Concepts de changement et apprentissage organisationnel: contributions à l’analyse de la production de savoirs]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Conceptos de cambio y aprendizaje en organizaciones: aporte para el análisis de la producción de conocimientos]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Parente]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cristina]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
<xref ref-type="aff" rid="A02"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Universidade do Porto Faculdade de Letras Departamento de Sociologia]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Universidade do Porto Faculdade de Letras Instituto de Sociologia]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2006</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2006</year>
</pub-date>
<numero>50</numero>
<fpage>89</fpage>
<lpage>108</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0873-65292006000100005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0873-65292006000100005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0873-65292006000100005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[O artigo tem como objectivo discutir a articulação entre os conceitos de mudança e de aprendizagem aplicados aos contextos organizacionais. Procura-se demonstrar que a problematização teórica sobre a mudança organizacional no âmbito da sociologia fica enriquecida, se complementada com algumas das abordagens teóricas da psicologia acerca da aprendizagem organizacional. A argumentação adoptada reside na pertinência desta proposta de articulação teórica para a análise dos processos de produção de saberes no interior das empresas.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[This article aims to discuss the linkages between the concepts of change and learning when applied to organizational contexts. It seeks to demonstrate that the theoretical perspectives of organizational change can enrich Sociology when complemented by Psychology’s theoretical approaches to organizational learning. The argument is based on the relevance of this suggested theoretical linkage to knowledge production processes within organisations.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Cet article aborde l’articulation entre les concepts de changement et d’apprentissage appliqués aux contextes organisationnels. Il essaye de démontrer que la recherche théorique sur le changement organisationnel dans le cadre de la sociologie peut être enrichie, si elle est complétée par certaines approches théoriques de la psychologie sur l’apprentissage organisationnel. L’argumentation adoptée réside dans la pertinence de cette proposition d’articulation théorique pour l’analyse des processus de production de savoirs, au sein des entreprises.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Este artículo tiene como objetivo discutir la articulación entre los conceptos de cambio y de aprendizaje, aplicados al contexto de las organizaciones. Se pretende demostrar que el problema teórico sobre lo cambio en organizaciones en el ámbito de la sociología, se enriquece si es complementado, con algunos conceptos teóricos de psicología en relación al aprendizaje en organizaciones. La argumentación adoptada reside en la pertinencia de esta propuesta de articulación teórica para el análisis de los procesos de producción de conocimientos en el seno de las empresas.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Mudança]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[aprendizagem]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[empresa]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Change]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[learning]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[organisation]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Changement]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[apprentissage]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[entreprises]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Cambio]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[aprendizaje]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[empresa]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <P><B>Conceitos de Mudança e Aprendizagem Organizacional</B></P>      <P><B>Contributos para a an&#225;lise da produ&#231;&#227;o de saberes</B></P>      <P>Cristina Parente <sup><a href="#1">1</a><a name="top1"></a></sup></P>      <P>&nbsp;</P>      <P><B>Resumo</B></P>      <P>Conceitos de mudan&#231;a e aprendizagem organizacional: contributos para a  an&#225;lise da produ&#231;&#227;o de saberes</P>      <P align="justify">O artigo tem como objectivo discutir a articula&#231;&#227;o    entre os conceitos de mudan&#231;a e de aprendizagem aplicados aos contextos    organizacionais. Procura-se demonstrar que a problematiza&#231;&#227;o te&#243;rica    sobre a mudan&#231;a organizacional no &#226;mbito da sociologia fica enriquecida,    se complementada com algumas das abordagens te&#243;ricas da psicologia acerca    da aprendizagem organizacional. A argumenta&#231;&#227;o adoptada reside na    pertin&#234;ncia desta proposta de articula&#231;&#227;o te&#243;rica para a    an&#225;lise dos processos de produ&#231;&#227;o de saberes no interior das    empresas.</P>      <P><U>Palavras-chave</U> Mudan&#231;a, aprendizagem, empresa.</P>      <P>&nbsp;</P>      <P><B>Abstract</B></P>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Concepts of change and organizational learning: contributions to an analysis  of knowledge production</P>      <P align="justify">This article aims to discuss the linkages between the concepts    of change and learning when applied to organizational contexts. It seeks to    demonstrate that the theoretical perspectives of organizational change can enrich    Sociology when complemented by Psychology&#146;s theoretical approaches to organizational    learning. The argument is based on the relevance of this suggested theoretical    linkage to knowledge production processes within organisations.</P>      <P><U>Key-words</U> Change, learning, organisation.</P>      <P>&nbsp;</P>      <P><B>R&#233;sum&#233;</B></P>      <P>Concepts de changement et apprentissage organisationnel: contributions  &#224; l&#146;analyse de la production de savoirs</P>      <P align="justify">Cet article aborde l&#146;articulation entre les concepts de    changement et d&#146;apprentissage appliqu&#233;s aux contextes organisationnels.    Il essaye de d&#233;montrer que la recherche th&#233;orique sur le changement    organisationnel dans le cadre de la sociologie peut &#234;tre enrichie, si elle    est compl&#233;t&#233;e par certaines approches th&#233;oriques de la psychologie    sur l&#146;apprentissage organisationnel. L&#146;argumentation adopt&#233;e    r&#233;side dans la pertinence de cette proposition d&#146;articulation th&#233;orique    pour l&#146;analyse des processus de production de savoirs, au sein des entreprises.</P>      <P><U>Mots-cl&#233;s</U> Changement, apprentissage, entreprises.</P>      <P>&nbsp;</P>      <P><B>Resumen</B></P>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Conceptos de cambio y aprendizaje en organizaciones: aporte para el an&#225;lisis  de la producci&#243;n de conocimientos</P>      <P align="justify">Este art&#237;culo tiene como objetivo discutir la articulaci&#243;n    entre los conceptos de cambio y de aprendizaje, aplicados al contexto de las    organizaciones. Se pretende demostrar que el problema te&#243;rico sobre lo    cambio en organizaciones en el &#225;mbito de la sociolog&#237;a, se enriquece    si es complementado, con algunos conceptos te&#243;ricos de psicolog&#237;a    en relaci&#243;n al aprendizaje en organizaciones. La argumentaci&#243;n adoptada    reside en la pertinencia de esta propuesta de articulaci&#243;n te&#243;rica    para el an&#225;lisis de los procesos de producci&#243;n de conocimientos en    el seno de las empresas.</P>      <P><U>Palabras-clave</U> Cambio, aprendizaje, empresa.</P>      <P>&nbsp;</P>      <P>Texto completo disponível apenas em PDF.</P>     <P>Full text only available in PDF format.</P>      <P>&nbsp;</P>      <P><B>Refer&#234;ncias bibliogr&#225;ficas</B></P>      <!-- ref --><P>Argyris, Chris (1998), &#147;Les individus sont guid&#233;s par le d&#233;sir d&#146;apprendre&#148;, <I>Revue des Sciences Humaines</I>, 20, pp. 60-62.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000031&pid=S0873-6529200600010000500001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><P>Argyris, Chris, e Donald Schon (1978), <I>Organizational Learning: A Theory  of Action Perspective</I>, Massachusetts, Addison-Welsey Publishing Company.</P>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Argyris, Chris, e Donald Schon (1996), <I>Organizational Learning II: Theory,  Method and Practice</I>, Massachusetts, Addison-Welsey Publishing Company.</P>      <P>Bateson, Gregory (1958), <I>Naven, </I>Standford, Standford University Press.</P>      <P>Bateson, Gregory (1977), <I>Vers une &#201;cologie de l&#146;Esprit, </I>Paris, &#201;ditions  du Seuil.</P>      <P>Bento, Sofia (1997), <I>Aprendizagem na Organiza&#231;&#227;o e no Local de Trabalho:  Estudo de Caso na Ind&#250;stria de Material El&#233;ctrico</I> (tese de mestrado em  sistemas s&#243;cio-organizacionais da actividade econ&#243;mica), Lisboa, Instituto  Superior de Economia e Gest&#227;o/Universidade T&#233;cnica de Lisboa.</P>      <P>Bento, Sofia (1999), &#147;Aprendizagem organizacional: discursos e pr&#225;ticas&#148;,  <I>Comportamento Organizacional e Gest&#227;o</I>, 5 (2), pp. 225-307.</P>      <P>Bernoux, Philippe (1985), <I>La Sociologie des Organisations: Initiation Th&#233;orique  </I><I>Suivie de Douze Cas</I> <I>Pratiques</I>, Paris, Ed. du Seuil.</P>      <P>Bertalanffy, Ludwig von (1968), <I>Th&#233;orie G&#233;n&#233;ral des Syst&#232;mes</I>, Paris, Dunod.</P>      <P>Coriat, Benjamin, e Olivier Weinstein (1995), <I>Les Nouvelles Th&#233;ories de  l&#146;Entreprise</I>, Paris, Librairie G&#233;n&#233;rale Fran&#231;aise.</P>      <P>Denton, John (1978), <I>Organizatinal Learning and Effectiveness</I>, Londres,  Routledge.</P>      <P>Dosi, Giovanni, Luigi Marengo, e Andrea Bassanini (1999), &#147;Norms as emergent  properties of adaptive learning: The case of economic routines&#148;,<I> Journal  of Evolutionary Economics, </I>Springer, &nbsp;9 (1), pp. 5-26.</P>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Dosi, Giovanni, David Teece, e Franco Malerba (2003), &#147;Twenty years after  Nelson and Winter&#146;s an evolutionary theory of economic change: a preface  on knowledge, the nature of organizations and the patterns&#148;,<I> Industrial  and Corporate Change</I>, 12 (2), pp. 147-148.</P>      <P>Fernandes, Alexandra (1998), &#147;Da aprendizagem organizacional &#224; organiza&#231;&#227;o  que aprende&#148;, em Helena Lopes (coord.), <I>As Modalidades da Empresa que Aprende  e a Empresa Qualificante</I> (relat&#243;rio final reservado), Lisboa, DIN&#194;MIA,  pp. 27-40.</P>      <P>Fiol, Marlene, e Marjorie Lyles (1985), &#147;Organizational learning&#148;, <I>Academy  of Management Review</I>, 10 (4), pp. 803-813.</P>     <P>Freeman, Christopher, e Carlota Perez (1998), &#147;Structural crises of adjustment:  business cycles and investment behaviour&#148;, em Giovanni Dosi (org.), <I>Technical  Change and Economic Theory</I>, Londres, Pinter Publishers, pp. 38-66.</P>      <P>Freire, Jo&#227;o (2002), &#147;Mudan&#231;a e moderniza&#231;&#227;o nas empresas portuguesas&#148;  <I>Sociologia, Problemas e Pr&#225;ticas</I>, 38, pp. 139-149.</P>      <P>Garvin, David (1993), &#147;Construire une organisation intelligente&#148;, <I>Harvard-L&#146;Expansion</I>,  68/71, pp. 53-64.</P>       <P>Hedberg, Bo (1981), &#147;How organizations learn and unlearn&#148;, em P. C. Nystrom  e W. H. Starbuck (orgs.), <I>Handboook of Organizational Design</I>, Londres,  Oxford University Press, pp. 8-27.</P>      <P>Hillau, Bernard (1994), &#147;De l&#146;intelligence op&#233;ratoire &#224; l&#180;historicit&#233; du  sujet&#148;, em Francis Minet, Michel Parlier e Serge de Witte (orgs.), <I>La Comp&#233;tence:  Mythe, Construction ou R&#233;alit&#233;</I>?, Paris, Ed. L&#146; Harmattan, pp. 45-67.</P>      <P>Lopes, Helena (1998), &#147;A organiza&#231;&#227;o qualificante&#148;, em Helena Lopes (coord.)  e outros, <I>As Modalidades de Empresa que Aprende e a Empresa Qualificante</I>  (relat&#243;rio final), Lisboa, DIN&#194;MIA, pp. 1-27.</P>      <P>Moreira, Pedro (1997), <I>A Aprendizagem Organizacional, a Performance Organizacional  e a Vantagem Competitiva Sustent&#225;vel</I> (tese de mestrado em pol&#237;ticas e gest&#227;o  de recursos humanos), Lisboa, ISCTE.</P>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Nelson, Richard. R., e Sidney G. Winter, &nbsp;(1982), <I>An Evolutionary Theory  of Economic Change</I>, Cambridge, Belknap Press of Harvard University Press.</P>      <P>Nevis, Edwin C., Anthony J. DiBella, e Janet M. Gould (1995), &#147;Understanding  organizations as learning systems&#148;, <I>Sloan Management Review</I>, Winter, pp.  73-85.</P>      <P>OCDE (2003), <I>Education at a Glance: OECD Indicators: 2003 Edition</I>, chapter    3, indicator 4, table C. 4.1. [Em linha] [Consult. 1 Mar. 2003]. Dispon&#237;vel    em URL:<a href="http://www.oecd.org." target="_blank"> http://www.oecd.org.</a></P>      <P>Parente, Cristina (1995), <I>Avalia&#231;&#227;o de Impacto da Forma&#231;&#227;o sobre as Traject&#243;rias  Profissionais e a Competitividade Empresarial: um Ensaio em Empresas do  Sector T&#234;xtil do Vale do Ave </I>(tese de mestrado em pol&#237;ticas e gest&#227;o de  recursos humanos), Lisboa, Instituto Superior de Ci&#234;ncias do Trabalho e  da Empresa.</P>      <P>Parente, Cristina (2003), <I>Constru&#231;&#227;o Social das Compet&#234;ncias Profissionais:  Dois Estudos de Caso em Empresas Multinacionais do Sector da Metalomec&#226;nica</I>  (disserta&#231;&#227;o de doutoramento em sociologia), Porto, Faculdade de Letras  da Universidade do Porto.</P>      <P>Parente, Cristina (2004), &#147;Para uma an&#225;lise da gest&#227;o de compet&#234;ncias profissionais&#148;,  <I>Sociologia</I>, 14, pp. 298-342.</P>      <P>Riboud, Antoine (1987), <I>Modernisation, Mode d&#146;Emploi</I>, s. l., Union G&#233;n&#233;ral  d&#146;Ed.</P>      <P>Sainsalieu, Renaud (1997), <I>Sociologia das Empresas</I>, Lisboa, Ed. Instituto  Piaget.</P>      <P>Senge, Peter (1992), <I>La Quinta Disciplina en la Pr&#225;ctica: Como Construir  una Organizaci&#243;n Inteligente</I>, Barcelona, Granica.</P>      <P>Sthal, Thomas, Barry Nyhan, e Piera d&#180;Aloja (1993), <I>A Organiza&#231;&#227;o Qualificante:  Uma vis&#227;o para o Desenvolvimento dos Recursos Humanos</I>, Bruxelas, Comiss&#227;o  das Comunidades Europeias.</P>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Wittorski, Richard (1997), &#147;De la fabrication des comp&#233;tences&#148;, <I>Revue Education  Permanente</I>, 135, pp. 57- 69.</P>      <P>&nbsp;</P>      <P><sup><a href="#top1">1</a><a name="1"></a></sup> Cristina Parente. Professora    auxiliar no Departamento de Sociologia da Faculdade de Letras da Universidade    do Porto e investigadora do Instituto de Sociologia da mesma institui&#231;&#227;o.    <I>E-mail</I>: <a href="mailto:cparente@letras.up.pt">cparente@letras.up.pt</a></P>       ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Argyris]]></surname>
<given-names><![CDATA[Chris]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[Les individus sont guidés par le désir d’apprendre]]></article-title>
<source><![CDATA[Revue des Sciences Humaines]]></source>
<year>1998</year>
<volume>20</volume>
<page-range>60-62</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
