<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0874-5560</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Ex aequo]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Ex aequo]]></abbrev-journal-title>
<issn>0874-5560</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Associação Portuguesa de Estudos sobre as Mulheres - APEM]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0874-55602012000100013</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Educação e Desenvolvimento de Carreira das Mulheres]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Education and Career Development of Women]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[Education et développement de carrière des femmes]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Daniela]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
<xref ref-type="aff" rid="A02"/>
<xref ref-type="aff" rid="A03"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Taveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria do Céu]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A04"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Universidade do Minho Escola de Psicologia ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Fundação Para a Ciência e Tecnologia  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A03">
<institution><![CDATA[,Associação Portuguesa para o Desenvolvimento da Carreira  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A04">
<institution><![CDATA[,Universidade do Minho Centro de Investigação em Psicologia ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2012</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2012</year>
</pub-date>
<numero>25</numero>
<fpage>165</fpage>
<lpage>178</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0874-55602012000100013&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0874-55602012000100013&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0874-55602012000100013&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Vários fatores têm sido apontados para explicar as disparidades encontradas no desenvolvimento de carreira de mulheres e homens, quer no que respeita ao acesso a essas carreiras, quer no que respeita à distribuição das escolhas e ao padrão de sucesso nas mesmas. Entre esses fatores, a educação é considerada uma das variáveis mais importantes. Neste artigo apresentamos uma revisão da literatura psicológica que se dedicou a estudar a influência de fatores educacionais no desenvolvimento de carreira das mulheres, refletindo sobre as tendências de investigação neste domínio, bem como, sobre a pertinência do estudo desta temática para a intervenção psicológica e educacional, individual e social.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Many factors have been pointed out to explain the differences in career development of women and men, in terms of access to such careers as well as in terms of the type of career choices and success in these choices. Among these factors, education is considered one of the most important variables. This article presents a review of psychological literature dedicated to the study of the influence of the educational factors in the career development of women, reflecting on the trends of research in this field, as well as on the relevance of the study of this issue for psychological and educational intervention at individual and social level.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Plusieurs facteurs ont été proposés pour expliquer les disparités dans le développement de carrière des femmes et des hommes, tant en matière d’accès à ces carrières, tant en ce qui concerne la distribution de choix et de le standard de succès en eux. Parmi ces facteurs, l’éducation est considérée comme l’une des variables les plus importantes. Cet article présente une revue de la littérature psychologique et de recherche dédié à étudier l’influence des facteurs éducatifs dans le développement de carrière des femmes, en réfléchissant sur les tendances de la recherche dans ce domaine, ainsi que sur la pertinence de l’étude de cette question pour l’intervention psychologique et éducationnel, individuelle et sociale.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Género]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Carreira]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Mulheres]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Psicologia Vocacional]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Gender]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Career]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Women]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Career psychology]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Genre]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Carrière]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Femmes]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Psychologie de l’orientation]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <p><b>Educa&ccedil;&atilde;o e Desenvolvimento de Carreira das Mulheres</b></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>Ana Daniela Silva<A href="#fundo*1" id="topo*1"><sup>*1</sup></A> e Maria do C&eacute;u Taveira<A href="#fundo*2" id="topo*2"><sup>*2</sup></A></b></p>     <p>EP &#8211; Universidade do Minho/ DPA &#8211; Universidade do Minho</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>Resumo</b></p>     <p>V&aacute;rios fatores t&ecirc;m sido apontados para explicar as disparidades encontradas no desenvolvimento de carreira de mulheres e homens, quer no que respeita ao acesso a essas carreiras, quer no que respeita &agrave; distribui&ccedil;&atilde;o das escolhas e ao padr&atilde;o de sucesso nas mesmas. Entre esses fatores, a educa&ccedil;&atilde;o &eacute; considerada uma das vari&aacute;veis mais importantes. Neste artigo apresentamos uma revis&atilde;o da literatura psicol&oacute;gica que se dedicou a estudar a influ&ecirc;ncia de fatores educacionais no desenvolvimento de carreira das mulheres, refletindo sobre as tend&ecirc;ncias de investiga&ccedil;&atilde;o neste dom&iacute;nio, bem como, sobre a pertin&ecirc;ncia do estudo desta tem&aacute;tica para a interven&ccedil;&atilde;o psicol&oacute;gica e educacional, individual e social.</p>     <p><b>Palavras-Chave:</b> G&eacute;nero, Carreira, Mulheres, Psicologia Vocacional.</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>Education and Career Development of Women</b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><b>Abstract</b></p>     <p>Many factors have been pointed out to explain the differences in career development of women and men, in terms of access to such careers as well as in terms of the type of career choices and success in these choices. Among these factors, education is considered one of the most important variables. This article presents a review of psychological literature dedicated to the study of the influence of the educational factors in the career development of women, reflecting on the trends of research in this field, as well as on the relevance of the study of this issue for psychological and educational intervention at individual and social level.</p>     <p><b>Keywords:</b> Gender, Career, Women, Career psychology.</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>Education et d&eacute;veloppement de carri&egrave;re des femmes</b></p>     <p><b>R&eacute;sum&eacute;</b></p>     <p>Plusieurs facteurs ont &eacute;t&eacute; propos&eacute;s pour expliquer les disparit&eacute;s dans le d&eacute;veloppement de carri&egrave;re des femmes et des hommes, tant en mati&egrave;re d&#8217;acc&egrave;s &agrave; ces carri&egrave;res, tant en ce qui concerne la distribution de choix et de le standard de succ&egrave;s en eux. Parmi ces facteurs, l&#8217;&eacute;ducation est consid&eacute;r&eacute;e comme l&#8217;une des variables les plus importantes. Cet article pr&eacute;sente une revue de la litt&eacute;rature psychologique et de recherche d&eacute;di&eacute; &agrave; &eacute;tudier l&#8217;influence des facteurs &eacute;ducatifs dans le d&eacute;veloppement de carri&egrave;re des femmes, en r&eacute;fl&eacute;chissant sur les tendances de la recherche dans ce domaine, ainsi que sur la pertinence de l&#8217;&eacute;tude de cette question pour l&#8217;intervention psychologique et &eacute;ducationnel, individuelle et sociale.</p>     <p><b>Mots-cl&eacute;s:</b> Genre, Carri&egrave;re, Femmes, Psychologie de l&#8217;orientation.</p>     <p>&nbsp;</p>     <p>A psicologia vocacional &eacute; um ramo da ci&ecirc;ncia que se te dedicado ao desenvolvimento de modelos descritivos e explicativos da escolha e desenvolvimento de carreira dos indiv&iacute;duos ao longo da vida (Osipow, 1983). Contudo, devido ao facto de se dedicar, primeiramente, ao estudo do desenvolvimento de carreira dos homens, n&atilde;o existe ainda consenso acerca da possibilidade de uma influ&ecirc;ncia diferencial das vari&aacute;veis que explicam as escolhas de carreira em mulheres e homens. Do mesmo modo, n&atilde;o h&aacute; acordo entre os autores quanto &agrave; exist&ecirc;ncia de vari&aacute;veis ou dimens&otilde;es que se relacionam exclusivamente com o desenvolvimento de carreira das mulheres (Fitzgerald, Fassinger & Betz, 1995; Betz & Fitzgerald, 1987).</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>Ainda assim, alguns autores consagrados da Psicologia Vocacional focaram-se na aplicabilidade de teorias do desenvolvimento de carreira existentes, &agrave;s mulheres, permitindo avan&ccedil;os conceptuais significativos (e.g. Holland, 1973; Super, 1957). Em consequ&ecirc;ncia, desenvolveu-se todo um conjunto de investiga&ccedil;&otilde;es em torno das vari&aacute;veis preditoras ou explicativas do desenvolvimento de carreira das mulheres (e.g., Farmer, 1985; Fassinger, 1985, 2000; Gottfredson, 1981). Estes estudos inclu&iacute;ram algumas vari&aacute;veis enfatizadas no estudo dos homens, como por exemplo, as capacidades, os interesses e o meio familiar e socioecon&oacute;mico, e acrescentaram outras, que enfatizam sobretudo os fatores facilitadores e as barreiras, tanto ambientais como individuais, ao desenvolvimento de carreira das mulheres. Os fatores educacionais subjacentes &agrave;s vari&aacute;veis referidas t&ecirc;m sido referidos ao longo da literatura como um dos mais importantes, neste &acirc;mbito.</p>     <p>Neste artigo reveem-se a teoria e investiga&ccedil;&atilde;o acerca da influ&ecirc;ncia de fatores educacionais no desenvolvimento da carreira das mulheres, refletindo sobre as tend&ecirc;ncias de investiga&ccedil;&atilde;o neste dom&iacute;nio, bem como, sobre a pertin&ecirc;ncia do estudo desta tem&aacute;tica para a interven&ccedil;&atilde;o.</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>A influ&ecirc;ncia da cultura e dos estere&oacute;tipos de g&eacute;nero</b></p>     <p>As sociedades ocidentais, tradicionalmente, especificam diferentes pap&eacute;is de vida, caracter&iacute;sticas de personalidade, e comportamentos adequados para mulheres e homens. As normas que governam a imagem feminina ou masculina s&atilde;o claramente definidas e consensualmente confirmadas e tornam-se uma for&ccedil;a poderosa na socializa&ccedil;&atilde;o das crian&ccedil;as. Os mecanismos pelos quais as crian&ccedil;as aprendem os estere&oacute;tipos de pap&eacute;is de g&eacute;nero e desenvolvem caracter&iacute;sticas t&iacute;picas desses pap&eacute;is incluem o refor&ccedil;o e a puni&ccedil;&atilde;o, a modelagem e a ado&ccedil;&atilde;o de regras, os esquemas ou a generaliza&ccedil;&atilde;o baseada na observa&ccedil;&atilde;o dos outros e na educa&ccedil;&atilde;o recebida. Estes mecanismos ocorrem atrav&eacute;s da influ&ecirc;ncia dos pais, professores e m&eacute;dia, incluindo a literatura e a televis&atilde;o. Com efeito, na socializa&ccedil;&atilde;o, ocorre um processo de tipifica&ccedil;&atilde;o sexual, atrav&eacute;s do qual a crian&ccedil;a consegue harmonizar o padr&atilde;o de prefer&ecirc;ncias, compet&ecirc;ncias, atributos de personalidade,  comportamentos e autoconceitos prescritos pela cultura, como mais apropriados para o seu sexo. Referimos o processo atrav&eacute;s do qual a cultura transforma as crian&ccedil;as de ambos os sexos em homens e mulheres (Bem, 1987 in Saavedra, 1995).</p>     <p>Os pais e as m&atilde;es, muitas vezes, incentivam os interesses e comportamentos vocacionais dos/as filhos/as no sentido tipicamente esperado em rela&ccedil;&atilde;o ao sexo e g&eacute;nero. Este processo ocorre, por exemplo, quando os pais e as m&atilde;es proporcionam brinquedos tipicamente masculinos ou tipicamente femininos, consoante tenham um filho ou uma filha, ou vestem-nos/as com cores diferentes de acordo com o sexo (Eckert & McConnell-Ginet 2003).</p>     <p>Os/As professores/as, por sua vez, tamb&eacute;m realizam frequentemente atividades que favorecem o conformismo aos pap&eacute;is de g&eacute;nero socialmente esperados. Por exemplo, Eve Chen e Nirmala Rau (2010) analisaram as rotinas de jardins de inf&acirc;ncia na China durante 10 meses e, de forma semelhante aos resultados obtidos no ocidente, verificaram que os professores interagem mais com os rapazes do que com as raparigas e transmitem subtilmente estere&oacute;tipos de g&eacute;nero atrav&eacute;s do uso repetido de determinadas rotinas e comportamentos.</p>     <p>Os estere&oacute;tipos de g&eacute;nero est&atilde;o tamb&eacute;m presentes nos livros escolares, na literatura infantil e nos programas televisivos. Allen Nilsen (1971) refere, a este prop&oacute;sito, o culto pelos <i>aventais</i> baseado na ideia de que a maioria das imagens femininas com caracter&iacute;sticas adultas, incluindo os animais, s&atilde;o apresentadas vestindo aventais. Dawn England e col. (2010) referem que quase todos os filmes infantis da Disney incluem imagens estereotipadas do ponto de vista do g&eacute;nero, incluindo os filmes mais recentes como &laquo;A princesa e o sapo&raquo; editado em 2009.</p>     <p>Em suma, a socializa&ccedil;&atilde;o baseada nos pap&eacute;is de g&eacute;nero opera, desde a inf&acirc;ncia, no sentido de preparar as raparigas para os pap&eacute;is de m&atilde;es e esposas e encoraj&aacute;- las a desenvolver caracter&iacute;sticas de personalidade e compet&ecirc;ncias comportamentais que facilitem a sua realiza&ccedil;&atilde;o nesses pap&eacute;is (Betz & Fitzgerald, 1987). Isto ocorre porque, como Fay Fransella (1977) sugere, a defini&ccedil;&atilde;o do nosso <i>self</i> baseia-se no que sabemos que somos e naquilo que sabemos que n&atilde;o somos e, fazemos isto com base nos nossos estere&oacute;tipos. Por exemplo, uma pessoa pode dizer a <i>minha melhor amiga &eacute; uma engenheira de sucesso mas ela &eacute; um bocado diferente das outras mulheres</i>. Apesar de a pessoa conhecer uma exce&ccedil;&atilde;o, o estere&oacute;tipo n&atilde;o &eacute; invalidado com facilidade. Segundo Fransella (1977) o peso dos estere&oacute;tipos de pap&eacute;is de g&eacute;nero &eacute; muitas vezes definitivo para a carreira das mulheres, porque as constru&ccedil;&otilde;es estereot&iacute;picas ou tipificadas do mundo, s&atilde;o formas eficientes e simples de dar sentido ao mundo, e s&atilde;o muito resistentes &agrave; mudan&ccedil;a.</p>     <p>De facto, um elevado n&uacute;mero de estudos tem demonstrado que os estere&oacute;tipos de g&eacute;nero relacionados com as atividades profissionais s&atilde;o consistentes e permanentes na popula&ccedil;&atilde;o adulta (Peterson, 2010, Saavedra et al., 2010, 2011, Shinar, 1975). Como exemplo refira-se um estudo considerado cl&aacute;ssico neste &acirc;mbito, que inquiriu estudantes do Ensino Superior acerca da masculinidade/ /feminilidade de 129 profiss&otilde;es e concluiu que tanto os estudantes, como as estudantes estereotiparam com consenso as profiss&otilde;es (Shinar, 1975). Outros estudos  mostraram que os estere&oacute;tipos de g&eacute;nero relacionados com as atividades profissionais se revelam desde a inf&acirc;ncia. Por exemplo, Sara e Alexandra Ara&uacute;jo (2002, 2009) conclu&iacute;ram que crian&ccedil;as muito novas eram capazes de distinguir profiss&otilde;es masculinas das femininas. Paralelamente, Stacey Teig e Joshua Susskind (2008) ao estudarem esta tem&aacute;tica com crian&ccedil;as dos 6 aos 12 anos verificaram que enquanto as raparigas parecem definir as suas prefer&ecirc;ncias vocacionais com base no conformismo aos pap&eacute;is de g&eacute;nero, os rapazes direcionam as suas prefer&ecirc;ncias vocacionais mais com base no estatuto da profiss&atilde;o.</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>Os estere&oacute;tipos de g&eacute;nero associados a profiss&otilde;es t&ecirc;m ainda influ&ecirc;ncia nas pr&aacute;ticas de gest&atilde;o e de empregabilidade e na forma como homens e mulheres constroem a sua carreira. Por exemplo, alguns estudos acerca dos estere&oacute;tipos sociais de g&eacute;nero sugerem que as mulheres s&atilde;o percecionadas como menos comprometidas com a carreira (Geiger, 1989). Este preconceito revela-se importante em termos das pol&iacute;ticas de gest&atilde;o, que tendem, por exemplo, a desfavorecer as mulheres casadas em profiss&otilde;es que envolvam recoloca&ccedil;&otilde;es ou grandes viagens (Eby, Allen, & Douthitt, 1999).</p>     <p>A este respeito, L&iacute;gia Am&acirc;ncio (1994) refere um outro aspeto importante que atua a <i>posteriori</i>, para refor&ccedil;ar os estere&oacute;tipos de g&eacute;nero. De acordo com esta autora, acontece, com frequ&ecirc;ncia, que as profiss&otilde;es perdem prest&iacute;gio &agrave; medida que s&atilde;o desempenhadas, maioritariamente, por mulheres, parecendo indicar que o trabalho n&atilde;o tem o mesmo significado, quando exercido por homens ou por mulheres.</p>     <p>Em suma, a investiga&ccedil;&atilde;o neste &acirc;mbito tem indicado que os estere&oacute;tipos de g&eacute;nero associados a atividades profissionais n&atilde;o s&oacute; constrangem as escolhas vocacionais que mulheres e homens fazem, como t&ecirc;m impacto no ajustamento e na integra&ccedil;&atilde;o no mercado de trabalho.</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>A influ&ecirc;ncia dos Modelos de Carreira</b></p>     <p>A import&acirc;ncia dos modelos sociais para a aprendizagem &eacute; o lema mais vigente nos te&oacute;ricos da aprendizagem social. Te&oacute;ricos como Walter Mischel (1973) e Albert Bandura (1977, 1986, 1989), sugerem n&atilde;o s&oacute; a import&acirc;ncia da modelagem, como tamb&eacute;m a efic&aacute;cia da influ&ecirc;ncia de modelos do mesmo sexo.</p>     <p>Desta forma, se a modelagem &eacute; um processo importante para a aprendizagem e se os modelos do mesmo sexo s&atilde;o mais atrativos, o desenvolvimento da carreira das mulheres pode estar limitado pela falta de mulheres adultas que representem uma forte orienta&ccedil;&atilde;o para a carreira nos mais variados dom&iacute;nios. Alguma literatura sugere que a falta de modelos sociais femininos mina o desenvolvimento dos potenciais educacionais e profissionais das mulheres (Betz, 2004), e pode ser um dos fatores explicativos do facto de haver poucas mulheres que optam por carreiras nas ci&ecirc;ncias ou por campos profissionais pioneiros (Gilmartin, Denson, Li, Bryant & Aschbacher, 2007).</p>     <p>A ideia tradicional de modelo social &eacute; a de uma pessoa com uma posi&ccedil;&atilde;o de influ&ecirc;ncia, tal como os pais, um professor ou um mentor, que fornece um exemplo para os indiv&iacute;duos imitarem. Mais recentemente surge uma nova vis&atilde;o de modelo social, que encara este como as constru&ccedil;&otilde;es cognitivas ativas desenvolvidas pelos indiv&iacute;duos para construir os seus <i>selves</i> ideais ou <i>selves</i> poss&iacute;veis, baseados nas suas necessidades e objetivos de desenvolvimento (Ibarra, 1999). A considera&ccedil;&atilde;o destes aspetos no estudo do impacto dos modelos sociais femininos ou da sua aus&ecirc;ncia nas decis&otilde;es de carreira das mulheres parece relevante.</p>     <p>Por exemplo, Dianne Horgan (1989) defende que o desfasamento nos sal&aacute;rios e nas promo&ccedil;&otilde;es das mulheres, nas organiza&ccedil;&otilde;es, &eacute; explicada pelo facto das tarefas das mulheres nas organiza&ccedil;&otilde;es serem diferentes das desempenhadas pelos homens. As mulheres, normalmente, t&ecirc;m poucos modelos sociais em quem se espelhar em termos de g&eacute;nero e, por isso, deparam-se com a &aacute;rdua tarefa cognitiva de traduzir os comportamentos dos modelos sociais masculinos em comportamentos funcionais para elas (Catalyst, 2007; Peterson, 2010). Estas ideias v&atilde;o ao encontro &agrave; literatura que defende que os homens normalmente indicam outros homens (e.g., pais, professores) como modelos de influ&ecirc;ncia significativos enquanto as mulheres indicam mulheres e homens como modelos de carreira e as mulheres que seguiram profiss&otilde;es pioneiras referem homens como modelos sociais (e.g., Weishaar <i>et al</i>., 1981).</p>     <p>Neste contexto, Donald Gibson (2004) defende que a pesquisa neste &acirc;mbito deve, n&atilde;o s&oacute; investigar os modelos sociais prim&aacute;rios individuais (e.g., Schultheiss, Palma, Predragovich, & Glasscock, 2002), como tamb&eacute;m debru&ccedil;ar-se sobre a forma&ccedil;&atilde;o dos modelos sociais que homens e mulheres escolhem, para compreender o seu impacto no desenvolvimento da carreira. Se encararmos que as pessoas constroem o autoconceito ao longo da sua carreira, isto sustenta a ideia de que elas continuam, ao longo da sua vida, a selecionar modelos sociais que podem ser &uacute;teis ao seu autodesenvolvimento. Neste sentido, torna-se importante perceber qual a import&acirc;ncia relativa que os modelos sociais v&atilde;o tendo para as pessoas e como os modelos sociais v&atilde;o mudando &agrave; medida que as pessoas v&atilde;o avan&ccedil;ando na sua carreira.</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>&nbsp;</p>     <p><b>A influ&ecirc;ncia da fam&iacute;lia, das rela&ccedil;&otilde;es afetivas e do n&iacute;vel socioecon&oacute;mico</b></p>     <p>O n&iacute;vel socioecon&oacute;mico da fam&iacute;lia &eacute; um dos preditores mais consistentes da ambi&ccedil;&atilde;o das escolhas vocacionais nos homens. A este respeito, David Blustein <i>et al</i>. (2002) verificaram que os estudantes com pais e m&atilde;es com elevado estatuto socioecon&oacute;mico estavam mais propensos a desenvolver elevadas aspira&ccedil;&otilde;es de carreira, bem como, n&iacute;veis mais elevados de adaptabilidade de carreira, sendo esta &uacute;ltima um constructo psicossocial que denota a prepara&ccedil;&atilde;o do indiv&iacute;duo e os recursos para lidar com tarefas de desenvolvimento vocacional presentes e antecipadas.</p>     <p>Contudo, no que diz respeito &agrave; influ&ecirc;ncia desta mesma vari&aacute;vel no desenvolvimento de carreira das mulheres, os resultados obtidos em diversos estudos s&atilde;o inconsistentes e contradit&oacute;rios. Alguns estudos encontraram uma forte rela&ccedil;&atilde;o entre fam&iacute;lias com estatuto socioecon&oacute;mico elevado e a orienta&ccedil;&atilde;o para a carreira e/ou op&ccedil;&atilde;o por carreiras pioneiras por parte das filhas (Astin, 1984). Outros estudos, na mesma linha, verificaram que as mulheres que t&ecirc;m profiss&otilde;es onde os homens dominam t&ecirc;m maior probabilidade de terem pais que s&atilde;o profissionais nessas &aacute;reas (e.g., Hoffman, Goldsmith, & Hofacker, 1992). Outros estudos, no entanto, n&atilde;o encontraram rela&ccedil;&atilde;o entre as duas vari&aacute;veis (Ridgeway, 1978). Quando consideramos o n&iacute;vel educacional dos pais em rela&ccedil;&atilde;o &agrave; carreira das filhas, os resultados parecem ser mais promissores. Mulheres em carreiras pioneiras t&ecirc;m em geral pais com n&iacute;veis de educa&ccedil;&atilde;o mais avan&ccedil;ados do que mulheres em profiss&otilde;es tradicionais (e.g., Greenfield, Greinder & Wood, 1980).</p>     <p>Os estudos que se dedicaram a investigar o impacto do n&iacute;vel educacional e profissional das m&atilde;es no desenvolvimento de carreira das filhas postulam a carreira da m&atilde;e como facilitadora da realiza&ccedil;&atilde;o profissional das filhas, pois essas m&atilde;es constituem um modelo feminino de carreira para as suas filhas (Douvan, 1976), e um modelo para integrar com sucesso os pap&eacute;is familiares e profissionais (Hoffman & Nye, 1974). A investiga&ccedil;&atilde;o, de uma forma geral, tem provado que, de facto, as m&atilde;es que t&ecirc;m uma carreira profissional s&atilde;o uma influ&ecirc;ncia positiva no desenvolvimento de carreira das suas filhas. Por exemplo, v&aacute;rios autores verificaram que as filhas de mulheres com uma carreira profissional s&atilde;o mais orientadas para a carreira do que para o lar e desenvolvem geralmente ideologias de pap&eacute;is de g&eacute;nero mais liberais, correspondem menos aos estere&oacute;tipos femininos e demonstram uma elevada autoestima, bem como uma avalia&ccedil;&atilde;o mais positiva das capacidades femininas (Hoffman & Nye, 1974; Steele & Barling, 1996).</p>     <p>Contudo, apesar da carreira profissional da m&atilde;e parecer facilitar o desenvolvimento de carreira das mulheres, alguma investiga&ccedil;&atilde;o tem sugerido que as atitudes e satisfa&ccedil;&atilde;o das m&atilde;es com os pap&eacute;is de vida afetam de forma significativa as decis&otilde;es de carreira feitas pelas filhas (Betz & Fitzgerald, 1987).</p>     <p>Um aspeto importante a considerar neste &acirc;mbito diz respeito &agrave; qualidade e tipo de rela&ccedil;&atilde;o pais-crian&ccedil;a que pode moderar o impacto destas vari&aacute;veis demogr&aacute;ficas no desenvolvimento da carreira e/ou afetar diretamente esse desenvolvimento.</p>     <p>Um grupo muito consistente de estudos tem vindo a comprovar a import&acirc;ncia do suporte e encorajamento da d&iacute;ade parental para o desenvolvimento de carreira das filhas (e.g., Hargrove, Creagh, & Burgess, 2002; Young, Friesen, & Borycki, 1994).</p>     <p>A este respeito, Susan Whiston e Briana Keller (2004) realizaram uma revis&atilde;o dos estudos acerca da influ&ecirc;ncia da fam&iacute;lia de origem para o desenvolvimento de carreira e concluem que a fam&iacute;lia de origem influencia a maturidade e  desenvolvimento de carreira, a explora&ccedil;&atilde;o vocacional, a identidade vocacional, a avalia&ccedil;&atilde;o de capacidades relacionadas com a carreira, o comprometimento com a carreira e a escolha vocacional e exerce uma menor influ&ecirc;ncia na autoefic&aacute;cia relacionada com a tomada de decis&otilde;es de carreira, e na indecis&atilde;o de carreira. Contudo, as mesmas autoras referem tamb&eacute;m que a forma de atua&ccedil;&atilde;o destas vari&aacute;veis depende em larga medida de consideramos as mulheres ou homens e da an&aacute;lise da rela&ccedil;&atilde;o com a figura paterna ou materna. Por exemplo, no que se refere &agrave; explora&ccedil;&atilde;o parental, a vincula&ccedil;&atilde;o &agrave; m&atilde;e parece ter mais influ&ecirc;ncia do que a vincula&ccedil;&atilde;o ao pai. Por outro lado, as vari&aacute;veis relacionadas com a figura parental parecem ter mais impacto no desenvolvimento de carreira das estudantes mulheres, especialmente no que diz respeito &agrave; escolha de profiss&otilde;es n&atilde;o tradicionais.</p>     <p>Al&eacute;m da influ&ecirc;ncia fulcral da fam&iacute;lia de origem no desenvolvimento de carreira das mulheres, Samuel Osipow (1975) refere que a maior dificuldade no desenvolvimento de carreira das mulheres se prende com os planos relacionados com o casamento e a maternidade. Ali&aacute;s, a este respeito, a investiga&ccedil;&atilde;o tem demonstrado que as jovens que se identificam muito com o papel familiar, podem experimentar mais dificuldades na transi&ccedil;&atilde;o para o mercado de trabalho (Cinamon, 2006). Por exemplo Arla Day e Trina Chamberlain (2006) verificaram que elevados n&iacute;veis de comprometimento parental reduziam o compromisso com o emprego. Este &eacute; um aspeto importante para a interven&ccedil;&atilde;o revelando a necessidade de um conjunto de mudan&ccedil;as de atitudes que lentamente se tem vindo a verificar na sociedade e nos contextos laborais tais como a assist&ecirc;ncia aos filhos e filhas no local de trabalho, a possibilidade de incluir casais na mesma organiza&ccedil;&atilde;o, a flexibilidade de hor&aacute;rios de trabalho, entre outros.</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>De facto, devido ao fluxo das mulheres na for&ccedil;a laboral desde 1980 e &agrave; mudan&ccedil;a correspondente das expectativas sociais em rela&ccedil;&atilde;o &agrave;s mulheres e &agrave; vida familiar, o estudo do g&eacute;nero em rela&ccedil;&atilde;o &agrave;s quest&otilde;es fam&iacute;lia-trabalho tem sido um foco de aten&ccedil;&atilde;o substancial.</p>     <p>A este respeito Hilary Lips (1992) estudou as atitudes familiares e de g&eacute;nero em rela&ccedil;&atilde;o ao prosseguimento de um curso dominado pelos homens, e a vida adulta. Apesar de ambos, mulheres e homens, estarem geralmente de acordo com a capacidade das mulheres para gerir os pap&eacute;is profissionais e familiares, as mulheres confirmavam esta ideia com mais convic&ccedil;&atilde;o do que os homens.</p>     <p>Barbara White e Cary Cooper (1995) demonstraram que os padr&otilde;es de carreira das mulheres, sobretudo em posi&ccedil;&otilde;es de chefia, se caracterizavam por casamentos tardios e por um n&uacute;mero reduzido de filhos/as. Para os homens, ao contr&aacute;rio, o casamento e a vida familiar facilitam o sucesso profissional, proporcionando um grau de estabilidade nas suas vidas que lhes possibilita a dedica&ccedil;&atilde;o &agrave; carreira e serve de indicador de responsabilidade e de estabilidade para os/as empregadores/as. Isto &eacute;, as expectativas sociais parecem ser ainda no sentido de que a vida familiar facilita a carreira profissional dos homens, mesmo que &agrave; custa da carreira das mulheres.</p>     <p>Neste contexto, outros/as autores/as interessaram-se em estudar a influ&ecirc;ncia dos pares e das rela&ccedil;&otilde;es afetivas durante a adolesc&ecirc;ncia nos planos de constru&ccedil;&atilde;o de carreira das mulheres. Assim, Margaret Eisenhardt e Dorothy Holland (1992) realizaram um estudo com estudantes universit&aacute;rias no qual exploraram a influ&ecirc;ncia das rela&ccedil;&otilde;es rom&acirc;nticas e de amizade no envolvimento acad&eacute;mico e verificaram que o envolvimento amoroso frequentemente destru&iacute;a os planos das estudantes de seguirem carreiras n&atilde;o-tradicionais e de prest&iacute;gio.</p>     <p>Sigrid Gustafson, Hakan Stattin e David Magnusson (1992), por sua vez, seguiram um grupo de 450 estudantes Suecas do ensino obrigat&oacute;rio avaliando as aspira&ccedil;&otilde;es educacionais e as redes de pares das jovens aos 15 anos de idade e compararam-nas com as sa&iacute;das educacionais das mesmas jovens aos 26 anos de idade. Os/As autores/as verificaram que as mulheres que tinham namorado aos 15 anos de idade, estavam mais propensas a ter filhos aos 26 anos de idade e menos propensas a continuar os estudos. Al&eacute;m disso, a rela&ccedil;&atilde;o com o namorado revela-se mais poderosa do que qualquer outra rela&ccedil;&atilde;o de pares n&atilde;o convencional.</p>     <p>Apesar de limitada &agrave;s adolescentes Suecas e de n&atilde;o considerar a influ&ecirc;ncia familiar na sua an&aacute;lise, os estudos de Gustafson <i>et al</i>. (1992) s&atilde;o importantes porque sugerem que os pares, especialmente os namorados, s&atilde;o influ&ecirc;ncias importantes no processo de tomada de decis&atilde;o de carreira das jovens.</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>A influ&ecirc;ncia dos contextos educativos</b></p>     <p>Os sistemas educacionais s&atilde;o for&ccedil;as tremendamente influentes que podem atuar de forma negativa, se servirem para perpetuar os estere&oacute;tipos profissionais de g&eacute;nero e preconceitos sexuais, ou de forma positiva, quando atuam no sentido de facilitar a justi&ccedil;a entre os sexos, e de forma a maximizar os potenciais individuais. S&atilde;o tamb&eacute;m os sistemas educacionais e as institui&ccedil;&otilde;es que formam as maiores for&ccedil;as de mudan&ccedil;a social que podem facilitar o desenvolvimento de carreira das mulheres (Saavedra, 2005).</p>     <p>Mudan&ccedil;as nas expectativas de mulheres e homens na sociedade t&ecirc;m afetado n&atilde;o s&oacute; as suas aspira&ccedil;&otilde;es futuras e educacionais, mas tamb&eacute;m as oportunidades educacionais que lhe s&atilde;o oferecidas. A frequ&ecirc;ncia escolar diferenciou-se, historicamente, para rapazes e raparigas. Em Portugal, por exemplo, a diferencia&ccedil;&atilde;o entre escolas masculinas e femininas manteve-se at&eacute; &agrave; d&eacute;cada de setenta.</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>Alguns efeitos da diferencia&ccedil;&atilde;o escolar, segundo o sexo, parecem continuar a manifestar-se atualmente, o que j&aacute; n&atilde;o tem a ver com o acesso &agrave; escola, que se tornou obrigat&oacute;rio e universal, nem com os curr&iacute;culos, mas sim, com a diferencia&ccedil;&atilde;o mais subtil que continua a fazer-se no interior do sistema educativo, condicionando os percursos escolares de cada um dos sexos. Jean-Pierre Terrail (1992) utiliza a express&atilde;o <i>destinos escolares de sexo</i> para salientar que rapazes e raparigas seguem percursos escolares distintos. Jane Kenway e Annette Gough  (1998) referem que o senso comum explica e legitima esta diferencia&ccedil;&atilde;o com base em caracter&iacute;sticas inatas, de cada um dos sexos, e h&aacute; ainda muitos/as educadores/ as que aceitam a ideia de que h&aacute; grandes diferen&ccedil;as quanto ao estilo cognitivo, quanto ao racioc&iacute;nio moral e modos de aprender e conhecer, de homens e mulheres, continuando a escola a transmitir e refor&ccedil;ar, mais ao menos explicitamente, os comportamentos e os pap&eacute;is que a sociedade em geral, considera mais apropriados para rapazes e raparigas.</p>     <p>Neste contexto, ainda, Kenway e Gough (1998: 7) procuram explicar a constru&ccedil;&atilde;o das identidades sexuais do masculino e do feminino, com base na organiza&ccedil;&atilde;o curricular. Sustentam aquelas autoras que tais identidades s&atilde;o constru&iacute;das atrav&eacute;s de uma s&eacute;rie de dualidades hier&aacute;rquicas, onde se incluem: as Capacidades instrumentais <i>vs</i>. Capacidades expressivas, os Conhecimentos p&uacute;blicos vs. Conhecimentos Privados, a Disciplina <i>vs</i>. Criatividade, a Raz&atilde;o <i>vs</i>. Emo&ccedil;&otilde;es, a Objetividade <i>vs</i>. Subjetividade. Neste enquadramento, espera-se que os estudantes de Ci&ecirc;ncias rejeitem o lado mais fraco destas dualidades em favor da independ&ecirc;ncia intelectual e da racionalidade, dado que a Ci&ecirc;ncia &eacute; considerada como um fator de constru&ccedil;&atilde;o da masculinidade. Por contraste, as mat&eacute;rias mais <i>soft</i> s&atilde;o associadas &agrave; feminilidade e como fatores que contribuem para a sua constru&ccedil;&atilde;o. Deste ponto de vista, as pr&oacute;prias disciplinas escolares funcionariam como uma esp&eacute;cie de tecnologia do g&eacute;nero, ao contribu&iacute;rem para infundir valores, comportamentos e atitudes pr&oacute;prias de cada um dos sexos (Eagleton, 1985 cit in Kenway & Gough, 1998: 7). Os homens tenderiam, nesta perspetiva, a explorar e a escolher as mat&eacute;rias duras, da Ci&ecirc;ncia e da Tecnologia, como forma de mostrarem a sua masculinidade.</p>     <p>Atualmente, em termos escolares, verifica-se j&aacute; uma sobrescolariza&ccedil;&atilde;o das mulheres (Terrail, 1992; Saavedra, Silva & Taveira, 2010) e um acesso massivo das mesmas ao mercado de emprego, mas n&atilde;o sem que as influ&ecirc;ncias de g&eacute;nero se fa&ccedil;am sentir (Baudelot & Establet, 1992). De tal modo, que as an&aacute;lises da rela&ccedil;&atilde;o escola-g&eacute;nero se deslocam atualmente mais para os percursos e op&ccedil;&otilde;es vocacionais de mulheres e homens no interior dos sistemas de ensino, dado a igualdade de circunst&acirc;ncias no acesso &agrave; escola estar aparentemente resolvida. Contudo, esses diferentes percursos e op&ccedil;&otilde;es escolares t&ecirc;m as suas ra&iacute;zes na socializa&ccedil;&atilde;o: quando mulheres e homens chegam &agrave; escola t&ecirc;m j&aacute; um percurso sexualmente diferenciado que ir&aacute; influenciar os respectivos percursos vocacionais, sustenta Garcia Soto (1993). Facilmente se reconhece a influ&ecirc;ncia deste percurso na explora&ccedil;&atilde;o vocacional, sobretudo no conte&uacute;do, limitando-o ou balizando- o, num determinado sentido (Taveira, 2001; Saavedra <i>et al</i>., 2011).</p>     <p>Cristina Silva (1999) sugere que se designe por escolariza&ccedil;&atilde;o do estere&oacute;tipo o processo de as mulheres/homens exibirem na escola as pr&aacute;ticas e comportamentos mais adequados ao seu sexo. Segundo Maria Jos&eacute; Lois e Maria Josefa Garcia (1998: 79), por seu turno, os estere&oacute;tipos sociais continuam mergulhados no sistema educativo e modelam a personalidade, os interesses, as aspira&ccedil;&otilde;es e as expectativas de mulheres e homens e, naturalmente, a sua explora&ccedil;&atilde;o vocacional. Note-se que este constitui um dos processos b&aacute;sicos fundamentais da escolha e do compromisso com trajet&oacute;rias escolares e profissionais ao longo da vida. Assim, segundo aquelas autoras, mulheres e homens continuar&atilde;o a fazer o seu desenvolvimento vocacional e a explorar vocacionalmente, condicionados pelos estere&oacute;tipos de g&eacute;nero e ter&atilde;o maiores expectativas de &ecirc;xito, face &agrave;s diferentes tarefas, quando estas se lhes apresentam como mais apropriadas para o seu pr&oacute;prio sexo.</p>     <p>Apesar de a educa&ccedil;&atilde;o ser uma das vari&aacute;veis mais importantes no estudo da carreira das mulheres, a natureza e o n&iacute;vel de educa&ccedil;&atilde;o obtidos pelas mulheres s&atilde;o normalmente abordados como vari&aacute;veis dependentes usadas para descrever o desenvolvimento de carreira. Uma das rela&ccedil;&otilde;es mais consistentes encontradas nestes estudos &eacute; que maiores n&iacute;veis de educa&ccedil;&atilde;o recebidos pelas mulheres correspondem a uma maior probabilidade dessas mulheres trabalharem fora de casa em adultas, independentemente do seu estatuto conjugal ou parental (e.g., Houseknecht & Spanier, 1980).</p>     <p>Desta forma, e por tudo o que foi exposto anteriormente, pode-se concluir que os Sistemas Educacionais, por um lado, s&atilde;o uma grande for&ccedil;a, sen&atilde;o a estrada principal na realiza&ccedil;&atilde;o e sucesso profissional das mulheres e, por outro, ironicamente, constituem simultaneamente uma das maiores barreiras ao desenvolvimento da carreira das mesmas.</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>Conclus&otilde;es</b></p>     <p>Apesar de nos &uacute;ltimos 40 anos, o estudo do desenvolvimento de carreira das mulheres ter vindo a evoluir e ter sofrido mudan&ccedil;as significativas, constituindo um campo de pesquisa significativo, as constantes mudan&ccedil;as sociais e pol&iacute;ticas e a complexidade dos processos inerentes fazem com que este seja um campo de investiga&ccedil;&atilde;o que necessita de atualiza&ccedil;&atilde;o e aprofundamento permanente e de uma transfer&ecirc;ncia desse conhecimento para as pr&aacute;ticas sociais e organizacionais.</p>     <p>Em concreto, no que diz respeito &agrave; influ&ecirc;ncia de fatores educacionais, os estudos focam-se em dois n&iacute;veis de an&aacute;lise. O primeiro inclui vari&aacute;veis relacionadas com a natureza das op&ccedil;&otilde;es vocacionais e profissionais que as mulheres fazem, estendendo-se para a an&aacute;lise do sucesso e satisfa&ccedil;&atilde;o na implementa&ccedil;&atilde;o dessas decis&otilde;es vocacionais. O segundo n&iacute;vel considera as vari&aacute;veis relacionadas com o ajustamento vocacional, entendido como a forma como as mulheres vivenciam a sua entrada no mundo do trabalho e como implementam as decis&otilde;es tomadas.</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>Neste contexto, podemos concluir que apesar de as mulheres estarem j&aacute; em maioria no sistema de ensino e investirem, mais do que os homens, no trabalho escolar, obtendo n&iacute;veis de forma&ccedil;&atilde;o superiores, parecem n&atilde;o retirar da&iacute; benef&iacute;cios para o mercado de emprego, estando sub-representadas nos cargos de chefia ou poder em quase todas as &aacute;reas profissionais (Baudelot & Establet, 1992). De acordo com a revis&atilde;o apresentada, esta perda poder&aacute; dever-se aos diferentes percursos escolares, &agrave;s diferentes op&ccedil;&otilde;es vocacionais de homens e mulheres, op&ccedil;&otilde;es dominadas pelos estere&oacute;tipos de g&eacute;nero a que acresce tamb&eacute;m o pr&oacute;prio funcionamento do mundo escolar e do trabalho. Assim sendo, os conte&uacute;dos da explora&ccedil;&atilde;o vocacional parecem continuar bastante dependentes ou associados ao sexo e o pr&oacute;prio processo de explora&ccedil;&atilde;o vocacional poder&aacute; ser influenciado por estas representa&ccedil;&otilde;es/cren&ccedil;as t&atilde;o enraizadas e transmitidas pelos sistemas educativos formais e informais.</p>     <p>Com efeito, os v&aacute;rios fatores educacionais apontados ao longo deste artigo, de certa forma, explicam que homens e mulheres continuem a explorar e fazer op&ccedil;&otilde;es vocacionais diferentes, apesar da igualdade de oportunidades estar consagrada no plano normativo. Tal como Carol Tavris (1998) evidencia, continuamos a viver numa sociedade que suspeita profundamente das m&atilde;es que pretendem trabalhar, que necessitam de trabalhar ou que gostam de trabalhar profissionalmente. &Eacute; certo que muitos homens, sobretudo mais jovens, redefiniram a masculinidade e a paternidade, no sentido de a&iacute; inclu&iacute;rem o contacto habitual com os filhos e a responsabilidade pela educa&ccedil;&atilde;o dos mesmos (Brownson, 1997). De qualquer modo, ser&atilde;o necess&aacute;rios novos discursos e ambientes que remetam para a tomada de consci&ecirc;ncia dos processos de g&eacute;nero e para as tentativas de mudan&ccedil;a do pensamento e a&ccedil;&atilde;o das pessoas, grupos e organiza&ccedil;&otilde;es, quer nas rela&ccedil;&otilde;es interindividuais e familiares, quer na sociedade em geral, quer em contextos de educa&ccedil;&atilde;o e desenvolvimento particulares. Neste &acirc;mbito &eacute; fundamental considerar os aspetos te&oacute;ricos aqui apresentados no sentido de desenvolver interven&ccedil;&otilde;es psicol&oacute;gicas e educativas que promovam esta mudan&ccedil;a de atitudes e ambientes e que levem em considera&ccedil;&atilde;o as necessidades de carreira espec&iacute;ficas de mulheres e homens.</p>     <p>Al&eacute;m do aconselhamento individual, a forma&ccedil;&atilde;o de pais, m&atilde;es, professores, professoras e dirigentes de organiza&ccedil;&otilde;es apresenta-se como uma estrat&eacute;gia a considerar neste processo que pretende garantir a igualdade de oportunidades de constru&ccedil;&atilde;o de carreira para mulheres e homens.</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><b>Bibliografia</b></p>     <!-- ref --><p>Am&acirc;ncio, L&iacute;gia (1994), <i>Masculino e Feminino: a constru&ccedil;&atilde;o social da diferen&ccedil;a</i>, Lisboa, Edi&ccedil;&otilde;es Afrontamento.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000078&pid=S0874-5560201200010001300001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Ara&uacute;jo, Alexandra (2009), <i>Antecedentes, din&acirc;micas e consequentes do desenvolvimento vocacional na inf&acirc;ncia</i>, Disserta&ccedil;&atilde;o de doutoramento, Braga, Universidade do Minho.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000080&pid=S0874-5560201200010001300002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Ara&uacute;jo, Sara (2002), <i>Desenvolvimento vocacional na inf&acirc;ncia: Um estudo explorat&oacute;rio com crian&ccedil;as em idade pr&eacute;-escolar</i>, Disserta&ccedil;&atilde;o de Mestrado, Braga, Universidade do Minho.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000082&pid=S0874-5560201200010001300003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Astin, Helen (1984), &laquo;The meaning of work in women&#8217;s lives: A sociopsychological model of career choice and work behaviour&raquo;, <i>The Counseling Psychologist</i>, 12, pp. 117-126.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000084&pid=S0874-5560201200010001300004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Bandura, Albert (1977), <i>Social learning theory</i>, NJ, Prentice Hall.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000086&pid=S0874-5560201200010001300005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Bandura, Albert (1986), <i>Social foundations of thought and action: A social cognitive theory</i>, NJ, Prentice-Hall.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000088&pid=S0874-5560201200010001300006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Bandura, Albert (1989), &laquo;Social cognitive theory&raquo;, In Ross Vasta (org.), <i>Annals of Child Development, 6</i>. Six theories of child development, Greenwich, CT, JAI Press, pp. 1-60.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000090&pid=S0874-5560201200010001300007&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Baudelot, Christian, Establet, Roger (1992), <i>Allez les filles</i>, Paris, Seuil.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000092&pid=S0874-5560201200010001300008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Betz, Nancy (2004), &laquo;Contributions of self-efficacy theory to career counseling: a personal perspective &raquo;, <i>Career Development Quarterly</i>, 52, 4, pp. 340-353.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000094&pid=S0874-5560201200010001300009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Betz, Nancy, Fitzgerald, Louise (1987), <i>The career psychology of women</i>, San Diego, Academic Press.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000096&pid=S0874-5560201200010001300010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Blustein, David, Chaves, Anna, Diemer, Matthew, Gallagher, Laura, Marshall, Kevin, Sirin, Selcuk, Kuldhir, Bhati (2002), &laquo;Voices of the forgotten half: The role of social class in the school-towork transition&raquo;, <i>Journal of Counseling Psychology</i>, 49, pp. 311&#8211;323.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000098&pid=S0874-5560201200010001300011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Brownson, Chris (1997), <i>Working fathers&#8217; involvement in dual-earner families: An exploration of men&#8217;s sex role attitudes and paternal participation</i>, Disserta&ccedil;&atilde;o de Mestrado, University of Texas.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000100&pid=S0874-5560201200010001300012&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Catalyst (2007), <i>The Double-bind dilemma for women in leadership: damned if you do, doomed if you don&#8217;t</i>, New York, Calatyst.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000102&pid=S0874-5560201200010001300013&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Cinamon, Rachel (2006), &laquo;Anticipated work-family conflict: effects of gender, self-efficacy, and family background&raquo;, <i>The Career Development Quarterly</i>, 54, pp. 202-215.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000104&pid=S0874-5560201200010001300014&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Chen, Eve, Rao, Nirmala (2010), &laquo;Gender Socialization in Chinese Kindergartens: Teachers&#8217; Contributions &raquo;, <i>Sex Roles</i>, 64, pp. 103&#8211;    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000106&pid=S0874-5560201200010001300015&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref -->116.</p>     <!-- ref --><p>Day, Arla, Chamberlain, Trina (2006), &laquo;Committing to your work, spouse, and children: Implications for work-family conflict&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 68, pp. 116&#8211;130.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000108&pid=S0874-5560201200010001300016&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Douvan, Elizabeth (1976), &laquo;The role of models in women&#8217;s professional development&raquo;, <i>Psychology of Women Quarterly</i>, 1, pp. 5-20.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000110&pid=S0874-5560201200010001300017&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Eby, Lillian, Allen, Tammy, Douthitt, Shane (1999), &laquo;The effect of non performance factors on job related relocation opportunities: A laboratory and field study&raquo;, <i>Organizational Behavior and Human Decision Processes</i>, pp. 79, 29&#8211;55.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000112&pid=S0874-5560201200010001300018&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Eckert, Penelope, McConnell-Ginet, Sally (2003), <i>Language and gender</i>, United Kingdom, Cambridge University Press.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000114&pid=S0874-5560201200010001300019&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Eisenhardt, Margaret, Holland, Dorothy (1992), &laquo;Gender constructs and career commitment: The influence of peer culture on women in college&raquo;, in Tony Whitehead, Barbara Reid (orgs.), <i>Gender constructs & social issues</i>, Chicago, Univ. of Chicago Press, pp. 142&#8211;179.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000116&pid=S0874-5560201200010001300020&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>England, Dawn, Descartes, Lara, Collier-Meek, Melissa (2010), &laquo;Gender Role Portrayal and the Disney Princesses&raquo;, <i>Sex Roles</i>, 64, pp. 555-567.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000118&pid=S0874-5560201200010001300021&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Farmer, Helen (1985), &laquo;Model of career and achievement motivation for women and men&raquo;, <i>Journal of Counseling Psychology</i>, 32, pp. 363-390.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000120&pid=S0874-5560201200010001300022&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Fassinger, Ruth (1985), &laquo;A causal Model of career choice in college women&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 27, pp. 123-153.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000122&pid=S0874-5560201200010001300023&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Fassinger, Ruth (2000), &laquo;Gender and sexuality in human development: Implications for prevention and advocacy in counseling psychology&raquo;, in Steven Brown, Robert Lent (orgs.), <i>Handbook of Counseling Psychology</i>, 3&ordf; Ed., NY, John Wiley & Sons, Inc, pp. 346-378.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000124&pid=S0874-5560201200010001300024&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Fitzgerald, Louise, Fassinger, Ruth, Betz, Nancy (1995), &laquo;Theoretical advances in study of women&#8217;s career development&raquo;, in Bruce Walsh, Samuel Osipow (orgs.), <i>Career Counselling for woman</i>, Hillsdale, NJ, Erlbaum, pp. 67-109.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000126&pid=S0874-5560201200010001300025&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Fransella, Fay (1977), &laquo;The self and the stereotype&raquo;, in Donald Bannister (org.), <i>New Perspectives in Personal Construct Theory</i>, London, Academic Press, pp.39-66.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000128&pid=S0874-5560201200010001300026&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Geiger, Kate (1989), &laquo;Long-held bias impedes efforts to support work/family needs&raquo;, <i>Business Link</i>, 4, 2, pp. 4&#8211;5.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000130&pid=S0874-5560201200010001300027&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Gibson, Donald (2004), &laquo;Role models in career development: New directions for theory and research&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 65, pp. 134&#8211;156.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000132&pid=S0874-5560201200010001300028&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Gilmartin, Shannon, Denson, Nida, Li, Erika, Bryant, Alyssa, Aschbacher, Pamela (2007), &laquo;Gender ratios in high school science departments: The effect of percent female faculty on multiple  dimensions of students&#8217; science identities&raquo;, <i>Journal of Research in Science Teaching</i>, 44, 7, pp. 980-1009.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000134&pid=S0874-5560201200010001300029&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Gottfredson, Linda (1981), &laquo;Circumscription and compromise: a developmental theory of vocational aspirations&raquo;, <i>Journal of Counseling Psychology</i>, 28, 545-579.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000136&pid=S0874-5560201200010001300030&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Greenfield, Sue, Greiner, Larry, Wood, Marion (1980), &laquo;The feminine mystique in male dominated jobs: a comparison of attitudes and background factors of women in male-dominated versus female-dominated jobs&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 17, pp. 291-309.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000138&pid=S0874-5560201200010001300031&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Gustafson, Sigrid, Stattin, Hakan, Magnusson, David (1992), &laquo;Aspects of the development of a career versus homemaking orientation among females: The longitudinal influence of educational motivation and peers&raquo;, <i>Journal of Research on Adolescence</i>, 2, pp. 241-259.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000140&pid=S0874-5560201200010001300032&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Hargrove, Byron, Creagh, Maureen, Burgess, Brian (2002), &laquo;Family interaction patterns as predictors of vocational identity and career decision-making self-efficacy&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 61, pp. 185-201.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000142&pid=S0874-5560201200010001300033&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Hoffman, James, Goldsmith, Elizabeth, Hofacker, Charles (1992), &laquo;The influence of parents on female business students&#8216;salary and work hour expectations&raquo;, <i>Journal of Employment Counseling</i>, 29, pp. 79-83.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000144&pid=S0874-5560201200010001300034&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Hoffman, Lois, Nye, Ivan (1974), <i>Working mothers</i>, San Francisco, Jossey-Bass.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000146&pid=S0874-5560201200010001300035&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Holland, Jonh (1973), <i>Making Vocational choices</i> (2<sup>ed</sup>), NY, Prentice-Hall.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000148&pid=S0874-5560201200010001300036&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Horgan, Dianne (1989), &laquo;A cognitive learning perspective on women becoming expert managers&raquo;, <i>Journal of Business and Psychology</i>, 3, pp. 299-313.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000150&pid=S0874-5560201200010001300037&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Houseknecht, Sharon, Spanier, Graham (1980), &laquo;Marital disruption and higher education among women in the United States&raquo;, <i>The Sociological Quarterly</i>, 21, pp. 375-389.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000152&pid=S0874-5560201200010001300038&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Ibarra, Herminia (1999), &laquo;Provisional selves: Experimenting with image and identity in professional adaptation&raquo;, <i>Administrative Science Quarterly</i>, 44, pp. 764-791.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000154&pid=S0874-5560201200010001300039&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Kenway, Jane, Gough, Annette (1998), &laquo;Gender and Science Education in Schools: A Review &laquo;with Attitude&raquo;&raquo;, <i>Studies in Science Education</i>, 31, pp. 1-30.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000156&pid=S0874-5560201200010001300040&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Lips, Hilary (1992), &laquo;Gender and science-related attitudes as predictors of college students academic choices&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 40, pp. 62-81.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000158&pid=S0874-5560201200010001300041&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Lois, Maria Jos&eacute;, Garc&iacute;a, Maria Josefa (1998), &laquo;A elecci&oacute;n de opci&oacute;ns acad&eacute;micas no bacharelato e na formaci&oacute;n profesional desde unha perspectiva de x&eacute;nero&raquo;, <i>Revista Galego-Portuguesa de Psicolox&iacute;a e Educaci&oacute;n</i>, 2, 3, pp. 77-88.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000160&pid=S0874-5560201200010001300042&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Mischel, Walter (1973), &laquo;Toward a cognitive social learning reconceptualization of personality&raquo;, <i>Psychological Review</i>, 80, pp. 252-283.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000162&pid=S0874-5560201200010001300043&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Nilsen, Allen (1971), &laquo;Women in children&#8217;s literature&raquo;, <i>College English</i>, 32, pp. 918-926.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000164&pid=S0874-5560201200010001300044&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Osipow, Samuel (1975), <i>Emerging Women: career analyses and outlooks</i>, Columbus, OH, Merrill.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000166&pid=S0874-5560201200010001300045&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Osipow, Samuel (1983), <i>Theories of career development</i> (3ed), NY, Prentice-Hall.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000168&pid=S0874-5560201200010001300046&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Peterson, Helen (2010), &laquo;The gendered construction of technical self-confidence: women&#8217;s negotiated positions in male-dominated, technical work settings&raquo;, <i>International Journal of Gender, Science and Technolog</i>, [em linha] dispon&iacute;vel em <a href="http://genderandset.open.ac.uk/index.php/genderandset/article/view/61/79" target="_blank">http://genderandset.open.ac.uk/index.php/genderandset/article/view/61/79</a> [consultado em 13/05/2010].    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000170&pid=S0874-5560201200010001300047&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Ridgeway, Cecilia (1978), &laquo;Parental identification and patterns of career orientation in college women&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 12, pp. 1-11.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000172&pid=S0874-5560201200010001300048&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Saavedra, Lu&iacute;sa (1995), <i>Identidade do g&eacute;nero e escolha da carreira em adolescentes</i>. Disserta&ccedil;&atilde;o de mestrado, Braga, Universidade do Minho.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000174&pid=S0874-5560201200010001300049&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Saavedra, Lu&iacute;sa (2005), <i>Aprender a ser rapariga, aprender a ser rapaz: Teorias e pr&aacute;ticas da escola</i>, Coimbra, Almedina.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000176&pid=S0874-5560201200010001300050&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Saavedra, Lu&iacute;sa, Taveira, Maria do C&eacute;u, Silva, Ana Daniela (2010), &laquo;The Underrepresentation of women in typically male areas: explanatory factors and paths for interventions&raquo;, <i>Revista Brasileira de Orienta&ccedil;&atilde;o profissional</i>, 11, 1, pp. 49-60.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000178&pid=S0874-5560201200010001300051&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Saavedra, Lu&iacute;sa, Vieira, Cristina, Ara&uacute;jo, Alexandra, Faria, Liliana, Silva, Ana Daniela, Loureiro, Telma, Taveira, Maria do C&eacute;u (2011), &laquo;(A)simetrias de G&eacute;nero no acesso &agrave;s Engenharias e Ci&ecirc;ncias no Ensino Superior P&uacute;blico&raquo;, <i>Revista Ex aequo</i>, 23, pp. 163-180.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000180&pid=S0874-5560201200010001300052&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Schultheiss, Donna, Palma, Thomas, Predragovich, Krista, Glasscock, Julie (2002), &laquo;Relational influences on career paths: Siblings in context&raquo;, <i>Journal of Counseling Psychology</i>, 49, pp. 302-310.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000182&pid=S0874-5560201200010001300053&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Shinar, Eva (1975), &laquo;Sexual stereotypes of occupations&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 7, pp. 99-111.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000184&pid=S0874-5560201200010001300054&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Silva, Cristina (1999), Escolhas Escolares, <i>Heran&ccedil;as Sociais</i>, Oeiras, Celta Editora.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000186&pid=S0874-5560201200010001300055&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Soto, Garcia (1993), <i>El sexo y la classe social como determinantes de los intereses profesionales en el &uacute;ltimo curso de secundaria</i>, Madrid, Ministerio de Asuntos Sociales &#8211; Instituto de La Mujer.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000188&pid=S0874-5560201200010001300056&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Steele, Jennifer, Barling, Julian (1996), &laquo;Influence of maternal gender-role beliefs and role satisfaction on daughters&#8217; vocational interests&raquo;, <i>Sex Roles</i>, 34, pp. 637-648.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000190&pid=S0874-5560201200010001300057&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Super, Donald (1957), <i>The Psychology of Careers</i>, NY, Harper.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000192&pid=S0874-5560201200010001300058&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Taveira, Maria do C&eacute;u (2001), &laquo;Explora&ccedil;&atilde;o Vocacional: Teoria, Investiga&ccedil;&atilde;o e Pr&aacute;tica&raquo;, <i>Psychologica</i>, 26, pp. 35-49.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000194&pid=S0874-5560201200010001300059&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Tavris, Carol (1998), <i>Goodbye to momism</i>, New York, Times Book Review.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000196&pid=S0874-5560201200010001300060&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Teig, Stacey, Susskind, Joshua (2008), &laquo;Truck Driver or Nurse? The Impact of Gender Roles and Occupational Status on Children&#8217;s Occupational Preferences&raquo;, <i>Sex Roles</i>, 58, pp. 848-863.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000198&pid=S0874-5560201200010001300061&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Terrail, Jean-Pierre (1992), &laquo;Destins scolaires de sexe: une perspective historique et quelques arguments &raquo;, <i>Population</i>, 47 (3), pp. 645-676.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000200&pid=S0874-5560201200010001300062&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Weishaar, Marjorie, Green, Barbara, Craighead, Linda (1981), &laquo;Primary influences of initial vocational choices for college women&raquo;, <i>Journal of Vocational Behavior</i>, 18, pp. 67-78.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000202&pid=S0874-5560201200010001300063&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Whiston, Susan, Keller, Briana (2004), &laquo;The Influences of the Family of Origin on Career Development: A Review and Analysis&raquo;, <i>The Counseling Psychologist</i>, 32(4), pp. 493-568.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000204&pid=S0874-5560201200010001300064&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>White, Barbara, Cooper, Cary (1995), &laquo;The career development of successful women&raquo;, <i>Proceedings of the British Psychological Society</i>, 3 (1), February.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000206&pid=S0874-5560201200010001300065&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <!-- ref --><p>Young, Richard, Friesen, John, Borycki, Barbara (1994), &laquo;Narrative structure and parental influence in career development&raquo;, <i>Journal of Adolescence</i>, 17, pp. 173-191.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=000208&pid=S0874-5560201200010001300066&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></p>     <p>&nbsp;</p>     <p><i>Artigo recebido em 30 de setembro de 2011 e aceite para publica&ccedil;&atilde;o em 29 de abril de 2012.</i></p>     <p>&nbsp;</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><b>Notas:</b></p>     <p><A href="#topo*1" id="fundo*1"><sup>*1</sup></A>&Eacute; Bolseira de P&oacute;s-Doutoramento em Psicologia Vocacional na Escola de Psicologia da Universidade do Minho e Funda&ccedil;&atilde;o Para a Ci&ecirc;ncia e Tecnologia. Licenciada em Psicologia, Pr&eacute;-especializa&ccedil;&atilde;o em Psicologia Cl&iacute;nica e da Sa&uacute;de e Doutoramento em Psicologia Vocacional. Presidente da Associa&ccedil;&atilde;o Portuguesa para o Desenvolvimento da Carreira. <a href="mailto:danielasilva@psi.uminho.pt">danielasilva@psi.uminho.pt</a></p>     <p><A href="#topo*2" id="fundo*2"><sup>*2</sup></A>&Eacute; Professora Auxiliar no Departamento de Psicologia Aplicada e membro do Centro de Investiga&ccedil;&atilde;o em Psicologia da U. do Minho. Doutorada em Psicologia de Educa&ccedil;&atilde;o. Tem diversas publica&ccedil;&otilde;es e comunica&ccedil;&otilde;es a n&iacute;vel nacional e internacional, no &acirc;mbito da educa&ccedil;&atilde;o e desenvolvimento vocacional. <a href="mailto:ceuta@mail.telepac.pt">ceuta@mail.telepac.pt</a></p>     <p>&nbsp;</p>      ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Amâncio]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lígia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Masculino e Feminino: a construção social da diferença]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Afrontamento]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Araújo]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alexandra]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Antecedentes, dinâmicas e consequentes do desenvolvimento vocacional na infância]]></source>
<year>2009</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Araújo]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sara]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Desenvolvimento vocacional na infância: Um estudo exploratório com crianças em idade pré-escolar]]></source>
<year>2002</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Astin]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helen]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The meaning of work in women’s lives: A sociopsychological model of career choice and work behaviour]]></article-title>
<source><![CDATA[The Counseling Psychologist]]></source>
<year>1984</year>
<volume>12</volume>
<page-range>117-126</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bandura]]></surname>
<given-names><![CDATA[Albert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Social learning theory]]></source>
<year>1977</year>
<publisher-loc><![CDATA[NJ ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Prentice Hall]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bandura]]></surname>
<given-names><![CDATA[Albert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Social foundations of thought and action: A social cognitive theory]]></source>
<year>1986</year>
<publisher-loc><![CDATA[NJ ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Prentice-Hall]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bandura]]></surname>
<given-names><![CDATA[Albert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Social cognitive theory]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Vasta]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ross]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Annals of Child Development, 6: Six theories of child development]]></source>
<year>1989</year>
<page-range>1-60</page-range><publisher-loc><![CDATA[Greenwich^eCT CT]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[JAI Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Baudelot]]></surname>
<given-names><![CDATA[Christian]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Establet]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roger]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Allez les filles]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Seuil]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Betz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nancy]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Contributions of self-efficacy theory to career counseling: a personal perspective]]></article-title>
<source><![CDATA[Career Development Quarterly]]></source>
<year>2004</year>
<volume>52</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>340-353</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Betz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nancy]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fitzgerald]]></surname>
<given-names><![CDATA[Louise]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The career psychology of women]]></source>
<year>1987</year>
<publisher-loc><![CDATA[San Diego ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Academic Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Blustein]]></surname>
<given-names><![CDATA[David]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Chaves]]></surname>
<given-names><![CDATA[Anna]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Diemer]]></surname>
<given-names><![CDATA[Matthew]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gallagher]]></surname>
<given-names><![CDATA[Laura]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Marshall]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kevin]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sirin]]></surname>
<given-names><![CDATA[Selcuk]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kuldhir]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bhati]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Voices of the forgotten half: The role of social class in the school-towork transition]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Counseling Psychology]]></source>
<year>2002</year>
<volume>49</volume>
<page-range>311-323</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Brownson]]></surname>
<given-names><![CDATA[Chris]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Working fathers’ involvement in dual-earner families: An exploration of men’s sex role attitudes and paternal participation]]></source>
<year>1997</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Catalyst</collab>
<source><![CDATA[The Double-bind dilemma for women in leadership: damned if you do, doomed if you don’t]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Calatyst]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cinamon]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rachel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Anticipated work-family conflict: effects of gender, self-efficacy, and family background]]></article-title>
<source><![CDATA[The Career Development Quarterly]]></source>
<year>2006</year>
<volume>54</volume>
<page-range>202-215</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Chen]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eve]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rao]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nirmala]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Gender Socialization in Chinese Kindergartens: Teachers’ Contributions]]></article-title>
<source><![CDATA[Sex Roles]]></source>
<year>2010</year>
<volume>64</volume>
<page-range>103-116</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Day]]></surname>
<given-names><![CDATA[Arla]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Chamberlain]]></surname>
<given-names><![CDATA[Trina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Committing to your work, spouse, and children: Implications for work-family conflict]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>2006</year>
<volume>68</volume>
<page-range>116-130</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Douvan]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elizabeth]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The role of models in women’s professional development]]></article-title>
<source><![CDATA[Psychology of Women Quarterly]]></source>
<year>1976</year>
<volume>1</volume>
<page-range>5-20</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Eby]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lillian]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Allen]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tammy]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Douthitt]]></surname>
<given-names><![CDATA[Shane]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The effect of non performance factors on job related relocation opportunities: A laboratory and field study]]></source>
<year>1999</year>
<page-range>79, 29-55</page-range><publisher-name><![CDATA[Organizational Behavior and Human Decision Processes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Eckert]]></surname>
<given-names><![CDATA[Penelope]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[McConnell-Ginet]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sally]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Language and gender]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-name><![CDATA[Cambridge University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Eisenhardt]]></surname>
<given-names><![CDATA[Margaret]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Holland]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dorothy]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Gender constructs and career commitment: The influence of peer culture on women in college]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Whitehead]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tony]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Reid]]></surname>
<given-names><![CDATA[Barbara]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Gender constructs & social issues]]></source>
<year>1992</year>
<page-range>142-179</page-range><publisher-loc><![CDATA[Chicago ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Univ. of Chicago Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[England]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dawn]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Descartes]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lara]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Collier-Meek]]></surname>
<given-names><![CDATA[Melissa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Gender Role Portrayal and the Disney Princesses]]></article-title>
<source><![CDATA[Sex Roles]]></source>
<year>2010</year>
<volume>64</volume>
<page-range>555-567</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Farmer]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helen]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Model of career and achievement motivation for women and men]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Counseling Psychology]]></source>
<year>1985</year>
<volume>32</volume>
<page-range>363-390</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fassinger]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ruth]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[A causal Model of career choice in college women]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>1985</year>
<volume>27</volume>
<page-range>123-153</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fassinger]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ruth]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Gender and sexuality in human development: Implications for prevention and advocacy in counseling psychology]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Brown]]></surname>
<given-names><![CDATA[Steven]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lent]]></surname>
<given-names><![CDATA[Robert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Handbook of Counseling Psychology]]></source>
<year>2000</year>
<edition>3</edition>
<page-range>346-378</page-range><publisher-loc><![CDATA[NY ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[John Wiley & Sons, Inc]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fitzgerald]]></surname>
<given-names><![CDATA[Louise]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fassinger]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ruth]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Betz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nancy]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Theoretical advances in study of women’s career development]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Walsh]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bruce]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Osipow]]></surname>
<given-names><![CDATA[Samuel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Career Counselling for woman]]></source>
<year>1995</year>
<page-range>67-109</page-range><publisher-loc><![CDATA[Hillsdale^eNJ NJ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Erlbaum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fransella]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fay]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The self and the stereotype]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Bannister]]></surname>
<given-names><![CDATA[Donald]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[New Perspectives in Personal Construct Theory]]></source>
<year>1977</year>
<page-range>39-66</page-range><publisher-loc><![CDATA[London ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Academic Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Geiger]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kate]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Long-held bias impedes efforts to support work/family needs]]></article-title>
<source><![CDATA[Business Link]]></source>
<year>1989</year>
<volume>4</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>4-5</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gibson]]></surname>
<given-names><![CDATA[Donald]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Role models in career development: New directions for theory and research]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>2004</year>
<volume>65</volume>
<page-range>134-156</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gilmartin]]></surname>
<given-names><![CDATA[Shannon]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Denson]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nida]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Li]]></surname>
<given-names><![CDATA[Erika]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bryant]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alyssa]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Aschbacher]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pamela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Gender ratios in high school science departments: The effect of percent female faculty on multiple dimensions of students’ science identities]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Research in Science Teaching]]></source>
<year>2007</year>
<volume>44</volume>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<page-range>980-1009</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gottfredson]]></surname>
<given-names><![CDATA[Linda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Circumscription and compromise: a developmental theory of vocational aspirations]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Counseling Psychology]]></source>
<year>1981</year>
<volume>28</volume>
<page-range>545-579</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Greenfield]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sue]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Greiner]]></surname>
<given-names><![CDATA[Larry]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wood]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marion]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The feminine mystique in male dominated jobs: a comparison of attitudes and background factors of women in male-dominated versus female-dominated jobs]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>1980</year>
<volume>17</volume>
<page-range>291-309</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gustafson]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sigrid]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Stattin]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hakan]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Magnusson]]></surname>
<given-names><![CDATA[David]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Aspects of the development of a career versus homemaking orientation among females: The longitudinal influence of educational motivation and peers]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Research on Adolescence]]></source>
<year>1992</year>
<volume>2</volume>
<page-range>241-259</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hargrove]]></surname>
<given-names><![CDATA[Byron]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Creagh]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maureen]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Burgess]]></surname>
<given-names><![CDATA[Brian]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Family interaction patterns as predictors of vocational identity and career decision-making self-efficacy]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>2002</year>
<volume>61</volume>
<page-range>185-201</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hoffman]]></surname>
<given-names><![CDATA[James]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Goldsmith]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elizabeth]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hofacker]]></surname>
<given-names><![CDATA[Charles]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The influence of parents on female business students‘salary and work hour expectations]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Employment Counseling]]></source>
<year>1992</year>
<volume>29</volume>
<page-range>79-83</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hoffman]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lois]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Nye]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ivan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Working mothers]]></source>
<year>1974</year>
<publisher-loc><![CDATA[San Francisco ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jossey-Bass]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Holland]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jonh]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Making Vocational choices]]></source>
<year>1973</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[NY ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Prentice-Hall]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Horgan]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dianne]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[A cognitive learning perspective on women becoming expert managers]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Business and Psychology]]></source>
<year>1989</year>
<volume>3</volume>
<page-range>299-313</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Houseknecht]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sharon]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Spanier]]></surname>
<given-names><![CDATA[Graham]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Marital disruption and higher education among women in the United States]]></article-title>
<source><![CDATA[The Sociological Quarterly]]></source>
<year>1980</year>
<volume>21</volume>
<page-range>375-389</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ibarra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Herminia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Provisional selves: Experimenting with image and identity in professional adaptation]]></article-title>
<source><![CDATA[Administrative Science Quarterly]]></source>
<year>1999</year>
<volume>44</volume>
<page-range>764-791</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kenway]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jane]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gough]]></surname>
<given-names><![CDATA[Annette]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Gender and Science Education in Schools: A Review «with Attitude»]]></article-title>
<source><![CDATA[Studies in Science Education]]></source>
<year>1998</year>
<volume>31</volume>
<page-range>1-30</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lips]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hilary]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Gender and science-related attitudes as predictors of college students academic choices]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>1992</year>
<volume>40</volume>
<page-range>62-81</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lois]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[García]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Josefa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[A elección de opcións académicas no bacharelato e na formación profesional desde unha perspectiva de xénero]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Galego-Portuguesa de Psicoloxía e Educación]]></source>
<year>1998</year>
<volume>2</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>77-88</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mischel]]></surname>
<given-names><![CDATA[Walter]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Toward a cognitive social learning reconceptualization of personality]]></article-title>
<source><![CDATA[Psychological Review]]></source>
<year>1973</year>
<volume>80</volume>
<page-range>252-283</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nilsen]]></surname>
<given-names><![CDATA[Allen]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Women in children’s literature]]></article-title>
<source><![CDATA[College English]]></source>
<year>1971</year>
<volume>32</volume>
<page-range>918-926</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Osipow]]></surname>
<given-names><![CDATA[Samuel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Emerging Women: career analyses and outlooks]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Columbus^eOH OH]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Merrill]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Osipow]]></surname>
<given-names><![CDATA[Samuel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Theories of career development]]></source>
<year>1983</year>
<edition>3</edition>
<publisher-loc><![CDATA[NY ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Prentice-Hall]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Peterson]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helen]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The gendered construction of technical self-confidence: women’s negotiated positions in male-dominated, technical work settings]]></article-title>
<source><![CDATA[International Journal of Gender, Science and Technolog]]></source>
<year>2010</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ridgeway]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cecilia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Parental identification and patterns of career orientation in college women]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>1978</year>
<volume>12</volume>
<page-range>1-11</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Saavedra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luísa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Identidade do género e escolha da carreira em adolescentes]]></source>
<year>1995</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Saavedra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luísa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Aprender a ser rapariga, aprender a ser rapaz: Teorias e práticas da escola]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Almedina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Saavedra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luísa]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Taveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria do Céu]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Daniela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The Underrepresentation of women in typically male areas: explanatory factors and paths for interventions]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Orientação profissional]]></source>
<year>2010</year>
<volume>11</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>49-60</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Saavedra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luísa]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vieira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cristina]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Araújo]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alexandra]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Faria]]></surname>
<given-names><![CDATA[Liliana]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Daniela]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Loureiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Telma]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Taveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria do Céu]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[(A)simetrias de Género no acesso às Engenharias e Ciências no Ensino Superior Público]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Ex aequo]]></source>
<year>2011</year>
<volume>23</volume>
<page-range>163-180</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Schultheiss]]></surname>
<given-names><![CDATA[Donna]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Palma]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thomas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Predragovich]]></surname>
<given-names><![CDATA[Krista]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Glasscock]]></surname>
<given-names><![CDATA[Julie]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Relational influences on career paths: Siblings in context]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Counseling Psychology]]></source>
<year>2002</year>
<volume>49</volume>
<page-range>302-310</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Shinar]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eva]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Sexual stereotypes of occupations]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>1975</year>
<volume>7</volume>
<page-range>99-111</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Escolhas Escolares: Heranças Sociais]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Oeiras ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Celta Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Soto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Garcia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El sexo y la classe social como determinantes de los intereses profesionales en el último curso de secundaria]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministerio de Asuntos Sociales - Instituto de La Mujer]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Steele]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jennifer]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Barling]]></surname>
<given-names><![CDATA[Julian]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Influence of maternal gender-role beliefs and role satisfaction on daughters’ vocational interests]]></article-title>
<source><![CDATA[Sex Roles]]></source>
<year>1996</year>
<volume>34</volume>
<page-range>637-648</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Super]]></surname>
<given-names><![CDATA[Donald]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The Psychology of Careers]]></source>
<year>1957</year>
<publisher-loc><![CDATA[NY ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Harper]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Taveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria do Céu]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Exploração Vocacional: Teoria, Investigação e Prática]]></article-title>
<source><![CDATA[Psychologica]]></source>
<year>2001</year>
<volume>26</volume>
<page-range>35-49</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tavris]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carol]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Goodbye to momism]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Times Book Review]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Teig]]></surname>
<given-names><![CDATA[Stacey]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Susskind]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joshua]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Truck Driver or Nurse?: The Impact of Gender Roles and Occupational Status on Children’s Occupational Preferences]]></article-title>
<source><![CDATA[Sex Roles]]></source>
<year>2008</year>
<volume>58</volume>
<page-range>848-863</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Terrail]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean-Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[Destins scolaires de sexe: une perspective historique et quelques arguments]]></article-title>
<source><![CDATA[Population]]></source>
<year>1992</year>
<volume>47</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>645-676</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B63">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Weishaar]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marjorie]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Green]]></surname>
<given-names><![CDATA[Barbara]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Craighead]]></surname>
<given-names><![CDATA[Linda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Primary influences of initial vocational choices for college women]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Vocational Behavior]]></source>
<year>1981</year>
<volume>18</volume>
<page-range>67-78</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B64">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Whiston]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susan]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Keller]]></surname>
<given-names><![CDATA[Briana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The Influences of the Family of Origin on Career Development: A Review and Analysis]]></article-title>
<source><![CDATA[The Counseling Psychologist]]></source>
<year>2004</year>
<volume>32</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>493-568</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B65">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[White]]></surname>
<given-names><![CDATA[Barbara]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cooper]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cary]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The career development of successful women]]></article-title>
<source><![CDATA[Proceedings of the British Psychological Society]]></source>
<year>1995</year>
<volume>3</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<publisher-name><![CDATA[February]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B66">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Young]]></surname>
<given-names><![CDATA[Richard]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Friesen]]></surname>
<given-names><![CDATA[John]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Borycki]]></surname>
<given-names><![CDATA[Barbara]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Narrative structure and parental influence in career development]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Adolescence]]></source>
<year>1994</year>
<volume>17</volume>
<page-range>173-191</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
