<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1646-740X</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Medievalista]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Medievalista]]></abbrev-journal-title>
<issn>1646-740X</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Estudos Medievais, Faculdade de Ciências Sociais e Humanas da Universidade Nova de Lisboa]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1646-740X2021000200275</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.4000/medievalista.4554</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Cerâmica de tradição islâmica em contexto português. Séculos XII-XIV]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Islamic tradition pottery in Portuguese contexts. 12th-14th centuries]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Liberato]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Inácio]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lopes]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gonçalo]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Constança dos]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bugalhão]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacinta]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Catarino]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cavaco]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sandra]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Covaneiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jaquelina]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fernandes]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gomes]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Sofia]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gómez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gonçalves]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,CIGA: Grupo de Investigação sobre a Cerâmica Islâmica do Garb Al-Andalus  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade de Coimbra Centro de Estudos em Arqueologia, Artes e Ciências do Património ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Coimbra ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<aff id="Af3">
<institution><![CDATA[,Direção-Geral do Património Cultural  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Lisboa ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<aff id="Af4">
<institution><![CDATA[,Universidade de Lisboa Faculdade de Letras Centro de Arqueologia Alameda da Universidade]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Lisboa ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<aff id="Af5">
<institution><![CDATA[,Universidade de Coimbra Faculdade de Letras Departamento de História, Estudos Europeus, Arqueologia e Artes]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Coimbra ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<aff id="Af6">
<institution><![CDATA[,Universidade Nova de Lisboa Faculdade de Ciências Sociais e Humanas Instituto de Estudos Medievais]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Lisboa ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<aff id="Af7">
<institution><![CDATA[,Município de Palmela Gabinete de Estudos sobre a Ordem de Santiago ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Palmela ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<aff id="Af8">
<institution><![CDATA[,Universidade de Évora  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Évora ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<aff id="Af9">
<institution><![CDATA[,Campo Arqueológico de Mértola  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Mértola ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A10">
<institution><![CDATA[,Município de Silves  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Silves ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>30</day>
<month>07</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>30</day>
<month>07</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<numero>30</numero>
<fpage>275</fpage>
<lpage>314</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1646-740X2021000200275&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1646-740X2021000200275&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1646-740X2021000200275&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Pretende-se1 avançar com uma primeira análise às lógicas de continuidade entre o período islâmico e os momentos posteriores à conquista cristã, patentes na cerâmica produzida em várias cidades e áreas geográficas do território nacional. Muito embora se assuma o carácter preliminar desta abordagem, tenta-se também uma interpretação das diferenças regionais assinaladas, a partir de factores como o âmbito temporal da presença islâmica e as relações centro-periferia. Verifica-se que a leitura defensora da disrupção, oferecida por alguma história política, não encontra apoio no registo arqueológico, em especial nas latitudes mais meridionais. Aí anuncia-se não só um cenário de evidente manutenção das tradições de período islâmico, mas também a integração contínua de inovações e tendências provenientes da região peninsular onde o poder muçulmano continuava a dominar, nas cadeias operatórias locais. Esta realidade demonstra como séculos de integração cultural centrada no Mediterrâneo, e especialmente evidente nas materialidades, resistiram ao surgimento de novas fronteiras e à chegada de novos actores sociais.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract  The excessive tutelage of Political History over the study of medieval materials, frequently results in attempts to link directly the archeological record with an historical conjuncture, generally disruptive. One example is the tendency to assume that some characteristics of Islamic pottery were exclusive to the time frame of the Muslim domain, submitting the material culture to a political and institutional chronology which reveals as totally artificial.  In this paper we intend to start systemizing data that allows us to consider that the integration of the southern cities in the Christian territory did not cause a moment of rupture, at least in the material creations. On the contrary, by valuating the inputs of stratigraphic and contextual data, we verify that continuities do not restrain to the maintenance of technical knowledge, formal patterns or ornamental options. In some latitudes, in the century following the Christian conquest, the pottery production continued to incorporate innovations and tendencies from regions where Muslim powers proceed ruling. This observation allows us to conclude that some material expressions of a cultural universe that was structured by centuries of Mediterranean interchange, survived the establishment of new political frontiers and the arrival of new social actors.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Evidência arqueológica]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[conquista cristã]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[cerâmica]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[tradição islâmica]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Archaeological evidences]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Christian conquest]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[pottery]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Islamic traditions]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sara]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[TEMUDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cerâmica do século XIII, no contexto do bairro judaico de Coimbra (Portugal)]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Actas do X Congresso de Cerâmica Medieval no Mediterrâneo]]></source>
<year>2016</year>
<page-range>291-7</page-range><publisher-loc><![CDATA[Silves ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Silves/Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BÁEZ GARZÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Beatriz]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LARRAZÁBAL GALARZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Javier]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ribeira do Barranco 3: evidencias de una ocupación emiral en las proximidades de Beja]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FRANCO MORENO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bruno]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[IV Jornadas de Arqueología e Historia Medieval. Frontera Inferior de al-Andalus: la Lusitania tras la presencia islámica (713-756 d.C./94-138 H)]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>123-46</page-range><publisher-loc><![CDATA[Mérida ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Consorcio Ciudad Monumental Histórico - Artística y Arqueológica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Filomena Lopes de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Os mouros de Santarém. A comuna e os espaço]]></article-title>
<source><![CDATA[Santarém e o Magreb: encontro secular (970-1578): catálogo da exposição/Museu Municipal de Santarém]]></source>
<year>2004</year>
<page-range>61-7</page-range><publisher-loc><![CDATA[Santarém ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Santarém]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Filomena Lopes de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Tempos e espaços de mouros: a minoria muçulmana no reino português (séculos XII a XV)]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Calouste Gulbenkian]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Filomena Lopes de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Oleiros muçulmanos depois da conquista de Lisboa]]></article-title>
<source><![CDATA[Terra, Pedras e Cacos do Garb al-Andalus]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BEIRANTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Ângela Rocha]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Santarém Medieval]]></source>
<year>1980</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Nova de Lisboa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BEIRANTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Ângela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Onomástica galega em duas cidades do sul de Portugal: Santarém e Évora]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista da FCSH]]></source>
<year>1992</year>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<page-range>103-10</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BELTRAME]]></surname>
<given-names><![CDATA[Massimo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Islamic and post Islamic ceramics from the town of Santarém (Portugal): The continuity of ceramic technology in a transforming society]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Archaeological Science: Reports]]></source>
<year>2019</year>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>910-28</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUGALHÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacinta]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Sofia]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria João]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Vestígios de produção oleira islâmica no Núcleo Arqueológico da Rua dos Correeiros, Lisboa]]></article-title>
<source><![CDATA[Arqueologia Medieval]]></source>
<year>2003</year>
<numero>8</numero>
<issue>8</issue>
<page-range>129-91</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUGALHÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacinta]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria João]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Sofia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Vestígios de produção oleira no Mandarim Chinês, Lisboa]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Portuguesa de Arqueologia]]></source>
<year>2004</year>
<volume>7</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>575-643</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUGALHÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacinta]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Produção e consumo de cerâmica islâmica em Lisboa: conclusões de um projecto de investigação]]></article-title>
<source><![CDATA[Arqueologia Medieval]]></source>
<year>2008</year>
<numero>10</numero>
<issue>10</issue>
<page-range>113-34</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASIMIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tânia Manuel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ceramics and cultural change in medieval (14th-15th century) Portugal The case of post-Reconquista Santarém]]></article-title>
<source><![CDATA[Medieval Ceramics]]></source>
<year>2018</year>
<numero>37</numero>
<issue>37</issue>
<page-range>21-35</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CATARINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cerâmicas da Baixa Idade Média e de inícios do período moderno registadas no castelo da vila de Alcoutim]]></source>
<year>2004</year>
<conf-name><![CDATA[ IIIJornadas de Tondela]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>161-77</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Tondela/Edições Afrontamento]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CATARINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FILIPE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sónia]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Constança dos]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Coimbra islâmica: uma aproximação aos materiais cerâmicos]]></source>
<year>2009</year>
<conf-name><![CDATA[ 6Encontro de Arqueologia do Algarve]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>333-76</page-range><publisher-loc><![CDATA[Silves ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Silves]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CONDE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel Sílvio Alves]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Madînat Shantarîn. Uma aproximação à paisagem da Santarém Medieval (séculos X-XII)]]></source>
<year>2007</year>
<conf-name><![CDATA[ Colóquio Santarém na Idade Média]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>347-82</page-range><publisher-loc><![CDATA[Santarém ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Santarém]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORREIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando Branco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Um conjunto cerâmico árabe-medieval de Beja]]></source>
<year>1991</year>
<conf-name><![CDATA[ IVCongresso Internacional, Lisboa]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>373-85</page-range><publisher-loc><![CDATA[Mértola ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DIAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Isabel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A produção de cerâmicas no arrabalde ocidental da Lisboa islâmica. Primeiros resultados arqueométricos]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BICHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nuno Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Actas do 4.º Congresso de Arqueologia Peninsular. Vol. XI - A ocupação islâmica da Península Ibérica]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>157-67</page-range><publisher-loc><![CDATA[Faro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade do Algarve]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>EGEAC.EM</collab>
<source><![CDATA[Castelo de São Jorge. Núcleo Museológico]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Lisboa/EGEAC.EM]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O castelo de Palmela. Do islâmico ao cristão]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Colibri]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Palmela no período da reconquista]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BARROCA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mário Jorge]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Muçulmanos e Cristãos entre o Tejo e o Douro (sécs. VIII a XIII)]]></source>
<year>2005</year>
<page-range>311-25</page-range><publisher-loc><![CDATA[Palmela ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[GEsOS - Câmara Municipal de Palmela / Faculdade de Letras da Universidade do Porto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Do rib&#257;t à comenda: marcas ideológicas e doutrinais na organização territorial e dos espaços fortificados]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[AYALA MARTINEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cristãos contra Muçulmanos na Idade Média Peninsular: bases ideológicas e doutrinais de um confronto (Sécs. X-XIV)]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>75-92</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Colibri]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O comércio da Corda Seca (Total e Parcial) no Gharb al-Andalus]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Actas do X Congresso de Cerâmica Medieval no Mediterrâneo]]></source>
<year>2016</year>
<page-range>649-66</page-range><publisher-loc><![CDATA[Silves ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Silves/Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Os silos medievais de São Vicente de Fora]]></article-title>
<source><![CDATA[Arqueologia e História]]></source>
<year>2001</year>
<numero>53</numero>
<issue>53</issue>
<page-range>49-66</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FILIPE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vanessa]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[AMARO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Clementino]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Castle of Torres Vedras. Archaeological perspectives on a medieval context]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Actas do X Congresso de Cerâmica Medieval no Mediterrâneo]]></source>
<year>2016</year>
<page-range>275-8</page-range><publisher-loc><![CDATA[Silves ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Silves/Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GASPAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alexandra]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[AMARO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Clementino]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cerâmicas dos séculos XIII-XV da cidade de Lisboa]]></source>
<year>1997</year>
<conf-name><![CDATA[ VCongrès l&#8217;AIECM2]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>337-45</page-range><publisher-loc><![CDATA[Aix-en-Provence ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Narration Éditions]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cerâmica pintada a branco de Lisboa]]></source>
<year>2003</year>
<conf-name><![CDATA[ VIICongrès Internacional sur la Céramique Médiévale en Méditerranée]]></conf-name>
<conf-date>1999</conf-date>
<conf-loc>Tessalónica </conf-loc>
<page-range>659-68</page-range><publisher-loc><![CDATA[Atenas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministère de la Culture/Caísse des Recettes Archéologiques]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cerâmicas medievais de Lisboa - continuidades e rupturas]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BARROCA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mário Jorge]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Muçulmanos e cristãos entre o Tejo e o Douro (séculos VIII a XIII)]]></source>
<year>2005</year>
<page-range>221-36</page-range><publisher-loc><![CDATA[Palmela ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Palmela/Universidade do Porto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosa Varela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Silves (Xelb), uma cidade do Gharb al-Andalus: a Alcáçova]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto Português de Arqueologia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cerámica islámica de Mértola. Museu de Mértola]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Mértola ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A cidade e o seu território no Gharb al-Andalus através da cerâmica]]></source>
<year>2015</year>
<volume>1</volume>
<conf-name><![CDATA[ XCongresso Internacional A cerâmica medieval no Mediterrâneo]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>19-50</page-range><publisher-loc><![CDATA[Silves ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Silves/Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El verde y morado en el extremo occidental de al-Andalus (siglos X al XII)]]></source>
<year>2018</year>
<volume>1</volume>
<conf-name><![CDATA[ XICongress AIECM3 on Medieval and Modern Period Mediterranean Ceramics]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>21-30</page-range><publisher-loc><![CDATA[Istambul ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Koc University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[El servicio de mesa para líquidos en el Garb al-Andalus: jarras e jarritas - jarras e bilhas]]></article-title>
<source><![CDATA[Al-Kit&#257;b]]></source>
<year>2019</year>
<page-range>363-71</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Asociación Española de Arqueología Medieval]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[El uso del vidriado en el Garb al-Andalus y su lenta difusión]]></article-title>
<source><![CDATA[Tecnología del vidriado en el Mediterráneo Occidental: tradiciones islámicas y cristianas]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Valencia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Museo Nacional de Cerámica y Artes Suntuarias &#8220;González Martí&#8221;]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José da Silva]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Silves islâmica: a muralha do arrabalde oriental e a dinâmica de ocupação do espaço adjacente]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Faro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade do Algarve]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Quinta da Granja 1 (Maiorga, Alcobaça): novos dados sobre o povoamento da Estremadura na Alta Idade Média]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ARNAUD]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Morais]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Andrea]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NEVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[César]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Arqueologia em Portugal - 150 Anos]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>913-21</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Associação dos Arqueólogos Portugueses]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A cerâmica pintada a branco na Santarém Medieval, uma abordagem diacrónica: séculos XI a XVI]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade de Lisboa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cerâmica pintada a branco na Santarém Medieval. Séculos XI-XVI]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Actas do X Congresso de Cerâmica Medieval no Mediterrâneo]]></source>
<year>2016</year>
<page-range>777-91</page-range><publisher-loc><![CDATA[Silves ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Silves/Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Novos dados sobre a paisagem urbana da Santarém medieval (séculos V-XII): a necrópole visigoda e islâmica de Alporão]]></article-title>
<source><![CDATA[Medievalista online]]></source>
<year>2012</year>
<numero>11</numero>
<issue>11</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Em torno das Cerâmicas de Armazenamento: as talhas (al-hawabî) no Gharb al-Andalus]]></article-title>
<source><![CDATA[Almadan]]></source>
<year>2016</year>
<numero>20</numero>
<issue>20</issue>
<page-range>41-52</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Aspetos formais, técnicos e culturais do universo cerâmico da Santarém medieval. Uma análise preliminar]]></article-title>
<source><![CDATA[Arqueologia em Portugal - 150 Anos]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>947-54</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Associação dos Arqueólogos Portugueses]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Circulação de materiais setentrionais na Santarém undecentista]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Actas do X Congresso de Cerâmica Medieval no Mediterrâneo]]></source>
<year>2016</year>
<page-range>461-5</page-range><publisher-loc><![CDATA[Silves ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Silves/Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Evolução da estrutura urbana de Santarém entre os séculos VIII e XIII: uma análise macroscópica a partir da localização das necrópoles islâmicas]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ARNAUD]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Morais]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Andrea]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NEVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[César]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Arqueologia em Portugal. 2017 - O estado da questão]]></source>
<year>2017</year>
<page-range>1393-623</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Associação dos Arqueólogos Portugueses]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cerâmicas alto-medievais de Santarém, Portugal: aspectos formais e tecnológicos]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[MARTIN VISO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Inãki]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cerámicas Altomedievales en Hispania y su entorno (siglos V - VIII d.C)]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>213-9</page-range><publisher-loc><![CDATA[Valladolid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Arbotante Patrimonio e Innovación]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LUNA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CARDOSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guilherme]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A urbe de Torres Vedras e a sua cerca medieval]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Cristina F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Fortificações e território na Península Ibérica e no Magreb (séculos VI a XVI)]]></source>
<year>2013</year>
<volume>1</volume>
<page-range>457-72</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Colibri]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Adriaan de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Conimbriga. Do Baixo Império à Idade Média]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Silabo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTÍN VISO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Iñaki]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Un mundo en transformación: los espacios rurales en la Hispania post-romana (siglos V - VII)]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[CABALLERO ZOREDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MATEOS CRUZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CORDERO RUIZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tomás]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Visigodos e Omeyas. El territorio]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>31-63</page-range><publisher-loc><![CDATA[Mérida ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Consejo Superior de Investigaciones Científicas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PEREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tiago André Simões]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A ocupação Alto-Medieval do povoado do Porto Torrão (Ferreira do Alentejo)]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Nova]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RETUERCE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ZOZAYA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Variantes y constantes en la cerámica andalusí]]></article-title>
<source><![CDATA[A Cerâmica Medieval no Mediterrâneo. Lisboa, 1987]]></source>
<year>1991</year>
<page-range>315-22</page-range><publisher-loc><![CDATA[Mértola ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Campo Arqueológico de Mértola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RODRIGUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Maria Seabra]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Torres Vedras. A vila e o termo nos finais da Idade Média]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Calouste Gulbenkian]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RODRIGUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miguel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[REBANDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nelson]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cerâmicas Medievais do Povoado Desertificado de Sta. Cruz da Vilariça]]></article-title>
<source><![CDATA[Actas das II Jornadas de Cerâmica Medieval e Pós-Medieval]]></source>
<year>1998</year>
<page-range>101-26</page-range><publisher-loc><![CDATA[Tondela ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Tondela]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SABROSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Armando]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ESPÍRITO SANTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Almada Medieval/Moderna: Um projecto de investigação]]></article-title>
<source><![CDATA[Al-madan]]></source>
<year>1992</year>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>5-12</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SALINAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elena]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[IÑIGUEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carmen]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os primeiros vidrados no Gharb al-Andalus no século IX-X: análises arqueométricas e interpretação histórica]]></source>
<year>2019</year>
<conf-name><![CDATA[ Colóquio A Península Ibérica entre os séculos V e X: continuidade, transição e mudança]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<publisher-name><![CDATA[Associação dos Arqueólogos Portugueses]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Constança dos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Acerca de las cerámicas de almacenamiento: las tinajas (al-haw&#257;b&#299;) en el Garb al-Andalus]]></source>
<year>2016</year>
<conf-name><![CDATA[ Congrès International Thématique de l&#8217;AIECM3]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>185-98</page-range><publisher-loc><![CDATA[Montpellier ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[AIECM3]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LIBERATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A reafirmação da centralidade regional: séculos X-XII]]></article-title>
<source><![CDATA[Santarém: Carta Arqueológica Municipal]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>140-7</page-range><publisher-loc><![CDATA[Santarém ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Santarém]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SENDAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[2º relatório preliminar. Poço Arqueológico - Escavação e Contenção Periférica. Plano de Acessibilidade Suave e Assistida à Colina do Castelo. Percurso da Sé. Lisboa]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Matosinhos ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Arqueologia e Património, Ricardo Teixeira &amp; Vítor Fonseca, Arqueologia Lda.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ricardo Costeira da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Museu Nacional de Machado de Castro - um ensaio de arqueologia urbana em Coimbra: do fórum augustano ao paço episcopal de Afonso de Castelo Branco]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade de Coimbra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TENTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catarina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Arqueologia Medieval Cristã no Alto Mondego. Ocupação e exploração do território nos séculos V a XI]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Nova de Lisboa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TENTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catarina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Senhora do Barrocal (Sátão) na viragem do milénio: Primeira abordagem]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[TENTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catarina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Do Império ao Reino. Viseu e o território entre os séculos IV a XII]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>263-96</page-range><publisher-loc><![CDATA[Viseu ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara Municipal de Viseu]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TORRES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claúdio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Técnicas e utensílios de conservação dos alimentos na Mértola islâmica]]></article-title>
<source><![CDATA[Arqueologia Medieval]]></source>
<year>1996</year>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>203-18</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VIANA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mário]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Espaço e povoamento numa vila portuguesa. (Santarém 1147 - 1350)]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Casal de Cambra/Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Caleidoscópio/Centro de História da Universidade de Lisboa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VIEGAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catarina]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ARRUDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cerâmicas islâmicas da Alcáçova de Santarém]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Portuguesa de Arqueologia]]></source>
<year>1999</year>
<volume>2</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>105-86</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ZOZAYA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Alarcos. El fiel de la balanza]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Toledo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Servicio de Publicaciones de la Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
